گفته شده مقصود از « علماء » در اين آيه ملائكهاند و بعضى به پيامبر وعدهاى به مؤمنين از مردم تفسير نمودهاند .
و بعضى گفتهاند در آيه تقديم و تأخيرى واقع شده و در اصل « الذين اوتوا العلم فى كتاب اللَّه و الايمان لقد لبثتم الى يوم البعث » مىباشد يعنى افرادى كه از مردم داراى علم بودند در كتاب خدا و ايمان دارند آنان گويند بمجرمين كه درنگ كرديد در قبرها تا روز بر انگيخته شدن ، و اكنون همان روز بر انگيخته شدن يعنى روز قيامت است كه شما در دنيا انكار مينموديد و بنا بقول « زجاج » مقصود از كتاب اللَّه در اينجا علم خداست كه در لوح محفوظ است .
وَ لكِنَّكُمْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ
: و لكن شما در دنيا عالم بوقوعش نبوده - يقين به آن نداشتيد - و اكنون هم كه يقين پيدا كرديد ديگر سود نخواهد داشت لذا ميفرمايد :
فَيَوْمَئِذٍ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ
: پس در آن روز عذرهاى مردمى كه در دنيا با كفر و انواع گناهان ظلم بنفس نمودهاند فايدهاى بحالشان نخواهد داشت پس نتوانند عذرى بياورند و اگر هم عذرى آوردند - براى كفر و آن همه گناهان - پذيرفته نميشود .
وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
: و نه ايشان به برگشت خوانده ميشوند زيرا ديگر در آن روز از آنان خواسته نميشود كه به حق برگرديد از كفر صرف نظر نمائيد - چون قيامت روز پاداش بوده نه روز عمل - .
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ
: تحقيقاً مثل زديم براى مردم در اين قرآن از هر مثلى و در بيان مثلهايى كه آنان را به توحيد پروردگار و ايمان به خدا دعوت كند ، اصرار نموديم .
وَ لَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَةٍ
: و اگر بياورى تو - اى پيامبر ( ص ) - ايشان را به معجزه ظاهرى كه به تو پيشنهاد كردهاند .
لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
: هر آينه افرادى كه كافر شدند گويند كه نيستيد شما مگر اصحاب اباطيل كه آئينتان باطل و گفتارتان نادرست