به زودى هر كه را خواهيم نصيبى از آن مى دهيم آنگاه جهنم را كه در آن خوار و رانده شده داخل خواهد شد برايش مقرر مى داريم و هر كس خواهان آخرت است و كوشش خود را براى آن بنمايد و اهل ايمان باشد تلاش آنان مورد حق شناسى واقع خواهد شد . هر دو دسته را از عطاى پروردگارت مدد مى بخشيم و عطاى پروردگارت از كسى منع نشده است . ) « 1 »
اين دسته از آيات بر تعلق اراده خداوند به فعل اختيارى دلالت نمى كند بلكه بيان مى دارد : انسان در هر آنچه مى خواهد مختار است و مجبور نيست . نهايت امر ، اينكه خداوند فاعل مختار را با اعطاى وجود و قدرت و ساير مبادى فعل در آنچه بخواهد يارى مىكند . اين گروه آيات بر اختيار و نه جبر دلالت دارد .
دسته سوم : آياتى كه دلالت مىكند خداوند ظلم و ستم را اراده نمى كند .
مانند آن كه مى فرمايد : ( خداوند ستم به جهانيان را نمى خواهد ) « 2 »
دلالت اين آيه بر آنچه ادعا شده آشكار است بله اگر وصف و لقب ، مفهوم [ مخالف ] داشت آيه بر اراده غير ظلم دلالت مى كرد [ در حالى كه در اصول خلاف آن ثابت شده است ]
دسته چهارم : آياتى كه بر تعلق اراده خداوند به آسانى دلالت مىكند .
مانند آنكه مى فرمايد : ( خدا براى شما آسانى مى خواهد و
هامش
( 1 ) - آيات 18 تا 22 سوره اسراء
( 2 ) - آيه 108 سوره آل عمران