آياتى كه بوسيله آن بر تعلق اراده خداوند به افعال استدلال شده است
گاهى گفته مىشود : در قرآن كريم اراده و مشتقات آن در 43 آيه به خداوند نسبت داده شده بنابراين اراده خداوند به افعال انسان متعلق است و اراده خداوند از مقصود تخلف نمى كند و به دور نمى ماند پس مشكل جبر باز مى گردد .
در پاسخ گفته مىشود : اين آيات چند دسته اند :
دسته اول : آياتى كه بيان مىكند آنچه اراده شده از اراده خداوند تخلف نمى كند [ و حتماً رخ مىدهد ] مانند آنكه مى فرمايد : ( چون خداوند به چيزى اراده فرمايد ، اين بس است كه مى گويد باش پس [ بى درنگ ] موجود مىشود . ) « 1 » و سخن خداوند كه مى فرمايد : ( بگو اگر خدا بخواهد به شما زيانى يا سودى برساند چه كسى در برابر او براى شما اختيار چيزى را دارد ؟ بلكه اين خداست كه به آنچه مى كنيد همواره آگاه است . ) « 2 » اين اين دسته از آيات آنچه اراده
به آن تعلق مى گيرد را مشخص نمى سازند بلكه بر اين دلالت دارند كه اگر اراده خداوند به چيزى تعلق گرفت آن چيز محقق مىشود اين سخنى است كه بحث و نزاعى درباره آن نيست .
دسته دوم : آياتى كه بيان مى دارد اراده انسان موردى از اراده خداوند است . مانند آنكه مى فرمايد : ( هر كس خواهان دنياى زودگذر است
هامش
( 1 ) - آيه 82 سوره يس .
( 2 ) - آيه 11 سوره فتح