هفتصد و شصت و نه در گذشته ( 1 ) است . پايان نقل سخن شيخ بها كه مورد نظر بود . ناشر گويد : از تصنيفات ابن ميثم ( ره ) شرح صد كلمهء امير مؤمنان عليه السلام است كه در پيش من بود و در حوادثى كه بر من رفت ، از كفم برفت ، و بنا بر نقل استاد دانشمند شيخ علىّ بن محمّد بن حسن بن شهيد ثانى در كتاب در المنثور ابن ميثم كتابى به نام « النجّاة فى القيامة فى تحقيق امر الامامة » دارد ، اين دانشمند گويد : شيخ ميثم بحرانى در كتاب « النجاة فى القيامة » گفته است : اهل لغت لفظ « اولى به تصرّف » را جز در بارهء كسى كه تدبير و چاره كارى را مىكند اطلاق نمىنمايند ، تا آخر نقل او . بنابه نقل يكى از اساتيد محقّق ما از دانشمندان اخير براى ابن ميثم كتابى به نام « استقصاء النظر فى امامة الائمة الاثنى عشر » ، وجود دارد . پس آنچه شيخ ياد شدهء ما ياد كرده و كتاب « الاستغاثة » را به شيخ مشار اليه نسبت داده اشتباهى است كه از بعضى متقدّمانش پيروى كرده ليكن بر اساس سخنى كه از او مطلع شدم ، از اين سخن برگشته و شاگرد دانشمندش شيخ عبد اللَّه بن صالح بحرانى ( ره ) بدان تصريح كرده است . كتاب ياد شده چنان كه هر دو بدان تصريح كردهاند ، از آن يكى از علماى شيعهء كوفى است او علىّ بن احمد ابو القاسم ، اهل كوفه مىباشد و نام
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 25
مساهمون: ابن ميثم البحراني
ص٢٥
هامش
( 1 ) در لؤلؤة البحرين طبع بمبئى صفحه 229 و روضات الجنّات 4 : 143 و قصص العلما 323 همه به تصريح خودشان به نقل از مجلَّد ثالث از كشكول بهايى ، وفات ابن ميثم را 679 نوشتهاند و نيز در كشكول چاپ مصر صفحه 266 و چاپ تهران صفحه 289 تاريخ فوت ايشان را به رقم هندسى ( نه با كلمات صريح ) 679 ثبت كردهاند ولى در كشف المحجوب و الاستار عن اسماء الكتب و الاسفار صفحهء 357 و 358 تحت عنوان شرح نهج البلاغه وفات ابن ميثم را به نقل از كشكول سال ( تسع و تسعين و ستماهء ) نوشته و منشأ اختلاف تصحيف سبعين به تسعين يا عكس آن است كه نظايرش در تاريخ فراوان است و بنا به نقل حاج خليفه در كشف الظنّون در عنوان نهج البلاغه كه گويد : و من شروحه شرح لهيثم بن على بن هيثم الهجرانى ( الميثم بن على بن ميثم البحرانى ) فرغ من تلخيصه و اختصاره فى آخر شوال سنة احدى و ثمانين و ستمائة و اگر در نسخه هاى چاپى كشف الظنّون چاپ لندن يا اسلامبول كه در اين مورد بكلَّى با هم مطابقند سهوى از ناسخ يا طابع روى نداده باشد ابن ميثم در سال ششصد و هشتاد و يك كه سال اتمام آن شرح ديگر اوست كه حاجى خليفه ديده بوده زنده بوده بنا بر اين تاريخ 679 براى سال وفات او طبيعة باطل و گمان به درستى روايت كشف الظنّون مىرود كه تاريخ فوت او را 699 نوشته و احتمالا مصحف بودن سبعين از تسعين نه عكس آن قوّت خواهد گرفت و اللَّه اعلم - ياد داشتهاى قزوينى ترجمهء ايرج افشار ، جلد 7 و 8 صفحات 73 تا 75 . م .