گفت : سرزمينى كه سقيا در آن بود فُلْج نام داشت و نام چاهش نيز سقيا بود . اين چاه به ذكوان بن عبد قيس زُرْقِى تعلق داشت و سعد بن ابى وقاص آن را به بهاى دو شتر از او خريد . 465 - ابوغسان گويد : عبدالعزيز بن عمران ، از ابن ابى زَناد ، از محمد بن عبداللَّه بن عمرو بن عثمان نقل خبر كرد كه گفته است : رسول خدا بر كنار چاه اعواف كه از صدقات آن حضرت است « 1 » وضو ساخت . آب وضوى آن حضرت در پى وضو بر زمين جارى شد و آنجا درختى روييد كه هنوز پا برجاست . « 2 » 466 - گفت : از ابن ابى يحيى ، از اسحاق بن عبداللَّه بن ابى طلحه ، از انس براى ما نقل شده است كه پيامبر از چاه انس كه در خانهء انَس بود آب نوشيد « 3 » 467 - انصارى براى ما نقل كرد و گفت : از پدرم شنيدم كه مىگويد : انس گفت : در خانه من چاهى بود كه در دوران جاهليت آن را « بَرُود » مىناميدند . مردم هنگامى كه در محاصره قرار گرفتند از اين چاه آب برداشتند . 468 - ابوغسان گفت : از ابن ابى يحيى ، از خالد بن رباح براى ما نقل شده است كه پيامبر از جاسُوم ، چاه ابوهيثم بن تَيْهان آب نوشيد . « 4 » 469 - ابوغسان گفت : عبدالعزيز ، از ابراهيم بن اسماعيل بن ابى حبيبه ، از زيد بن سعد نقل كرد كه گفته است : پيامبر در حالى كه ابوبكر و عمر همراهش بودند به جاسوم نزد
تاريخ المدينة المنورة (تاريخ مدينه منوره) (فارسى) — صفحة 160
مساهمون: ابن شبة النميري
ص١٦٠
هامش
( 1 ) . بئر اعواف نامه محلهاى در مدينه است و ساكنانش در آنجا اموالى داشتند . بنگريد به : عمدة الأخبار ، 207 ؛ وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 949 .
ظاهراً آنچه محققان متن عربى در اينجا آوردهاند ، از عمدة الأخبار است ، اما سمهودى در وفاء الوفا ( ج 3 ، ص 949 ) مىگويد : اعواف نام ريگزارى بزرگ در قبلهء مربوع و در سمت شمال خنافه است كه چاههاى فراوان دارد و بنابراين چاه مذكور از ميان آنها باز شناخته نشود - م .
( 2 ) . حديث مرسل و سند آن بى اعتبار است ؛ مشتمل است بر عبدالعزيز بن عمران كه راويى متروك است .
( 3 ) . حديث موقوف و حسن است . مقصود از اين چاه نيز چاه انس بن مالك است . بنگريد به : وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 951 .
( 4 ) . حديث مرسل و ضعيف است ؛ خالد بن رباح هذلى راويى است كه ذهبى در ميزان الإعتدال ( ش 2421 ) دربارهاش مىنويسد : قَدَرى مذهب است . ابن عدى از او نام برده و گفته است : از نظر من بر او اشكالى نيست . ابن حبان هم گفته : به [ حديث ] او استناد نشود ، قدرى است و خطاى فراوان دارد .