خلال سخن خود از چيزى بگوى كه شدنى نيست . اگر آن را نپذيرفت عاقل است و اگر آن را باور داشت احمق است . « 1 »
* امام صادق عليه السّلام فرموده است : اگر خداوند بخواهد از بندهاى نعمتى را باز ستاند ، نخستين چيزى كه آن را ديگرگون مىكند عقل او است . « 2 »
* امام صادق عليه السّلام فرموده است : عاقل از يك سوراخ دو بار گزيده نمىشود . « 3 »
[ دانايى و نادانى ]
* امير مؤمنان عليه السّلام فرموده است : مردم دشمن آن چيزىاند كه نمىدانند . « 4 »
* امام باقر عليه السّلام فرموده است : روح تكيهگاه دين ، دانش تكيهگاه روح و بيان تكيهگاه دانش است . « 5 »
* امير مؤمنان عليه السّلام فرموده است : آنكه بىشناخت پرستش ورزد چون خر آسيا است كه مىچرخد و از آن فراتر نمىرود . دو ركعت نماز يك آگاه از هفتاد ركعت نماز يك نادان بهتر است ؛ زيرا آگاه را چون فتنهاى پيش آيد به علم خويش از آن بيرون رود . اما ناآگاه را چون فتنهاى آيد او را كاملا درهم شكند . عمل اندك با علم بسيار بهتر است از عمل بسيار با علم
هامش
( 1 ) . حديث را بنگريد در : بحار الانوار ، ج 1 ، ص 131 - م .
( 2 ) . حديث را بنگريد در : مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 208 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 94 ؛ نهج السعاده ، ج 8 ، ص 189 ؛ ميزان الحكمه ، ج 3 ، ص 2037 - م .
( 3 ) . حديث را عينا يا با تفاوتهايى اندك در ساختار لفظ بنگريد در : الكافى ، ج 2 ، ص 241 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 378 ؛ علل الشرائع ، ج 1 ، ص 49 ؛ وسائل الشيعه ، ج 15 ، ص 193 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 120 ؛ مشكاة الانوار ، ص 551 ؛ عوالى اللئالى ، ج 1 ، ص 228 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 132 ، ج 19 ، ص 345 ، ج 20 ، ص 79 ، 145 ، ج 64 ، ص 362 ، ج 108 ، ص 281 .
ناگفته نماند در بيشتر منابع ياد شده اين ويژگى براى « مؤمن » ذكر شده و حديث نيز از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده است . در منابع اهل سنت نيز همين مضمون به عنوان حديث نبوى نقل شده است . براى نمونه بنگريد به : الادب المفرد ، ص 272 ؛ مسند الطيالسى ، ص 249 ؛ مسند ابن راهويه ، ج 1 ، ص 395 ؛ المعجم الكبير ، ج 12 ، ص 222 و ج 17 ، ص 20 ؛ مسند ابن شهاب ، ج 2 ، ص 34 ؛ شرح نهج البلاغه ، ج 14 ، ص 177 - م .
( 4 ) . حديث به فراوانى در منابع نقل شده است . براى نمونه بنگريد به : نهج البلاغه ، ص 172 و 438 ؛ خصائص الائمه ، ص 110 ؛ عيون الحكم و المواعظ ، ص 61 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 94 ، 219 ، ج 75 ، ص 14 .
در برخى از منابع اهل سنت اين حديث به عنوان سخنى از ذوالنون مصرى نقل شده است . بنگريد به : كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 326 - م .
( 5 ) . حديث را بنگريد در : بحار الانوار ، ج 1 ، ص 181 - م .