* فرموده است : عقل به درياى سخن غوطهور مىشود و آن را از نهفتهگاه سينه بيرون مىكشد ، آنسان كه غواص به سراغ مرواريد نهان در دريا مىرود . « 1 »
* فرموده است : كمال عقل در سه چيز است : فروتنى در برابر خدا ، يقين بايسته ، سكوت مگر از گفتن خير . « 2 »
* فرموده است : جهل در سه چيز است : تكبر ، چانهزنىهاى سخت و ناآگاهى به خدا . اينان زيانكارانند . « 3 »
* همچنين فرموده است : خداوند عقل را از چهار چيز آفريد : از دانايى ، توانايى ، روشنايى و خواستن نيكىها « 4 » ، پس آن را به دانايى استوار و در ملكوت جاودانه ساخت . « 5 »
* همچنين فرموده است : عقل انسان پس از چهل تا پنجاه و شصت سالگى فزونى مىگيرد و پس از آن كاهش مىيابد . « 6 »
* امام صادق عليه السّلام فرموده است : خداوند سه چيز را نزد آدم عليه السّلام فرستاد تا يكى از آنها را برگزيند : عقل ، حيا ، سخاوت . او عقل را برگزيد . پس جبرئيل خطاب به حيا و سخاوت گفت : به آسمان بالا رويد . گفتند : ما فرمان يافتهايم كه از عقل جدا نشويم . « 7 »
* امام صادق عليه السّلام فرموده است : اگر خواستى عقل كسى را در يك نشست بيازمايى در
هامش
- ناگفته نماند چنانكه سياق روايتها نشان مىدهد و علامه مجلسى نيز تصريح كرده اين روايت از امام صادق عليه السّلام نقل شده است - م .
( 1 ) . حديث را بنگريد در : مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 208 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 94 .
ظاهرا روايت از امام صادق عليه السّلام نقل شده است - م .
( 2 ) . حديث را بنگريد در : مستدرك الوسائل ، ج 11 ، ص 296 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 131 ؛ ميزان الحكمه ، ج 3 ، ص 2050 - م .
( 3 ) . حديث را بنگريد در : مستدرك الوسائل ، ج 12 ، ص 28 ؛ بحار الانوار ، ج 1 ، ص 131 - م .
( 4 ) . اين ترجمه مستند است به عبارت مجلسى در توضيح روايت - م .
( 5 ) . حديث را بنگريد در : بحار الانوار ، ج 1 ، ص 98 - م .
( 6 ) . حديث را بنگريد در : بحار الانوار ، ج 1 ، ص 131 ؛ ميزان الحكمه ، ج 3 ، ص 2056 - م .
( 7 ) . حديثى بدين مضمون و با عبارتى متفاوت از امام على عليه السّلام نقل شده است . حديث را بنگريد در : شرح نهج البلاغه ، ج 18 ، ص 187 .
همين مضمون در منبعى ديگر از منابع حديثى اهل سنت بىآنكه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده شود به عنوان يك اثر نقل شده است . بنگريد به : كتاب العقل و فضله ، ص 44 - م .