تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 522

مساهمون:

ص٥٢٢
تنبيه قالوا : إنّ الوحدة تساوق الوجود ؛ فكلّ موجود فهو واحد من جهة أنّه موجود ؛ حتّى أنّ الكثرة الموجودة من حيث هي موجودة كثرة واحدة ؛ كما يشهد بذلك عروض العدد لها ، و العدد مؤلّف من آحاد ، يقال : كثرة واحدة و كثرتان و كثرات ثلاث ، و عشرة واحدة و عشرتان و عشرات ثلاث ، و هكذا . و ربما يتوهّم : أنّ انقسام الموجود إلى الواحد و الكثير ينافي كون الواحد مساوقا للموجود ؛ و ذلك أنّ الكثير من حيث هو كثير موجود - لمكان الانقسام المذكور - و الكثير من حيث هو كثير ليس بواحد ، ينتج أنّ بعض الموجود ليس بواحد ؛ و هو
شرح

تنبيه : وحدت مساوق با وجود است

حكما گفته‌اند : « وحدت مساوق [ - هم سياق و همراه ] با وجود است » . معناى اين سخن آن است كه هر موجودى ، از آن جهت كه موجود است ، واحد مىباشد ، حتى كثرتى كه در خارج تحقق دارد ، از آن جهت كه موجود است ، يك كثرت است [ و واحد مىباشد ] . شاهد اين مدعا آن است كه عدد بر آن كثرت عارض مىشود ، و گفته مىشود : يك كثرت ، دو كثرت و سه كثرت ؛ يك ده ، دو ده و سه ده و به همين ترتيب ؛ درحالىكه عدد از « واحدها » تشكيل مىشود ، [ و در نتيجه عروض عدد بر چند كثرت ، نشانهء اعتبار وحدت در هريك از آن كثرت‌هاست . يعنى وقتى مىتوانيم بگوييم « سه‌تا ده‌تا » كه هر مجموعهء ده‌تايى را يك واحد اعتبار كرده باشيم . ] يك اشكال ممكن است توهم شود كه تقسيم كردن موجود به واحد و كثير ، منافات با آن دارد كه واحد مساوق با موجود باشد ؛ زيرا به مقتضاى تقسيم ياد شده كثير ، از آن جهت كه كثير است ، موجود مىباشد ؛ و از طرفى ، كثير از آن جهت كه كثير است ، واحد نيست ؛ [ زيرا در تقسيم هريك از اقسام مباين با قسم ديگر مىباشد ، و همچنين حيثيت انقسام مباين با حيثيت عدم انقسام است . ] نتيجهء اين دو مطلب آن است كه :