المرحلة السابعة في الواحد و الكثير و فيها تسعة فصول الفصل الأوّل [ في انقسام الموجود إلى الواحد و الكثير و بداهة مفهومي الوحدة و الكثرة ] ينقسم الموجود إلى الواحد و الكثير ، فكلّ موجود إمّا واحد و إمّا كثير . و الحقّ أنّ
شرح
فصل اوّل تقسيم موجود به واحد و كثير و بداهت مفهوم وحدت و كثرت
يكى از تقسيمات موجود مطلق ، تقسيم آن به واحد و كثير است ؛ هر موجودى يا واحد است و يا كثير . [ بنابراين شايسته است در فلسفه ، كه از احكام موجود مطلق و تقسيمات كلى آن بحث مىكند ، از وحدت و كثرت و احكام موجود واحد و كثير نيز گفتوگو شود . « 1 » ] حقيقت آن است كه وحدت و كثرت از مفاهيم عامّى هستند كه خودبهخود درهامش
( 1 ) . البته برخى از فلاسفه ، مانند شيخ در الهيات شفا ، بخش جداگانهاى براى بحث از وحدت و كثرت منعقد نكردهاند ، بلكه در باب مقولات ، در ذيل بحث از كمّ منفصل ، بحث كثرت و به تبع آن بحث وحدت را مطرح كردهاند ، اما صدر المتألهين در اسفار و نوع حكماى پس از وى ، فصل مستقلى را به بحث از وحدت و كثرت اختصاص دادهاند ، همانگونه كه در بداية الحكمة و نهاية الحكمة نيز مشاهده مىشود .