آدمى به راستى و حقيقت ، پيش از ارتكاب اين خصلتها ( فرار از نبرد ) ، بهتر است از درآميختن با اين خصلتها و پذيرش آنها . « 1 »
ه - نيرنگ
293 . امام باقر عليه السلام : به درستى كه على عليه السلام مىفرمود : « اگر پرندگان ، مرا برُبايند ، برايم دوست داشتنىتر است از اينكه چيزى را به پيامبر خدا نسبت دهم كه نفرموده است . از پيامبر خدا شنيدم كه در روز [ جنگ ] خندق مىفرمود : " جنگ ، نيرنگ است " . مىفرمود :
" هر گونه كه مىخواهيد ، سخن بگوييد " » . « 2 »
294 . الكافى - به نقل از عدى بن حاتم - : به درستى كه اميرمؤمنان ، هنگامى كه در صفّين با معاويه رو در رو شد ، صدايش را بلند مىكرد تا يارانش بشنوند ومىفرمود : « به خدا سوگند ، معاويه و يارانش را خواهم كُشت ! » . آنگاه در آخر سخن ، صدايش را آهسته مىكرد و مىگفت : « إن شاء اللَّه ! » .
من نزديك ايشان بودم و گفتم : اى اميرمؤمنان ! به درستى كه سوگند ياد كردى بر آنچه انجام مىدهى . آنگاه « ان شاء اللَّه » گفتى . مقصودت از اين ، چه بود ؟
فرمود : « جنگ ، نيرنگ است و من نزد مؤمنان ، دروغگو نيستم . خواستم تا يارانم را بر دشمن بشورانم تا سُستى نكنند و [ به نبردِ ] با آنان ، رغبت پيدا كنند . پس در آينده ، داناترين آنان ، از اين سخنْ سود بَرَد . إن شاء اللَّه ! » . « 3 »
هامش
( 1 ) . الإمام عليّ عليه السلام : لِيَعلَمِ المُنهَزِمُ بِأَنَّهُ مُسخِطٌ رَبَّهُ ، وموبِقٌ نَفسَهُ ، إنَّ فِي الفِرارِ مَوجِدَةَ اللَّهِ ، وَالذُّلَّ اللّازِمَ ، وَالعارَ الباقِيَ ، وفَسادَ العَيشِ عَلَيهِ . وإنَّ الفارَّ لَغَيرُ مَزيدٍ في عُمُرِهِ ، ولا مَحجوزٌ بَينَهُ وبَينَ يَومِهِ ، ولا يُرضي رَبَّهُ . ولَمَوتُ الرَّجُلِ مَحقاً قَبلَ إتيانِ هذِهِ الخِصالِ خَيرٌ مِنَ الرِّضى بِالتَّلبيسِ بِها ، وَالإِقرارِ عَلَيها ! ( الكافى : ج 5 ص 41 ح 4 ) .
( 2 ) . الإمام الباقر عليه السلام : إنّ عَلِيّاً عليه السلام كانَ يَقولُ : لَأَن تَخَطَّفَنِي الطَّيرُ أحَبُّ إلَيَّ مِن أن أقولَ عَلى رَسولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله ما لَم يَقُل ، سَمِعتُ رَسولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يَقولُ في يَومِ الخَندَقِ : الحَربُ خُدعَةٌ . يَقولُ : تَكَلَّموا بِما أرَدتُم ( تهذيب الأحكام : ج 6 ص 162 ح 298 ) .
( 3 ) . الكافى : ج 7 ص 460 ح 1 .