در ميان شما چيست ؟
گفت : نمىدانم چه مىگويى ؛ اما شمشيرهاى ما بر دوشمان بود و هر كس را كه وى اشاره مىكرد ، با شمشير مىزديم . على عليه السلام به ما مىگفت : « پيمان ببنديد ! به خدا سوگند كه پيمان شما براى طلا و نقره نيست ، و پيمان شما جز براى مرگ نيست . به درستى كه گروهى از پيشنيان بنى اسرائيل ، ميان خودْ پيمان بستند . پس هيچيك از آنان از دنيا نرفت ، مگر آن كه پيامبرِ قومش يا روستايش و يا خودش بود ، و شما به سان آنانيد ، جز آن كه پيامبر نيستيد » . « 1 »
ج - اهتمام ويژه به نيروهاى مسلّح
289 . امام على عليه السلام - در سفارشنامهاش به مالك اشتر - : پس در كار سپاهيان ، چنان بنگر كه پدر و مادر در كار فرزندشان مىنگرند ، و مباد آنچه كه آنان را بدان نيرومند مىكنى ، نزد تو بزرگ نمايد . نيكويىات دربارهء ايشان ، هرچند اندك باشد ، خُرد نيايد كه آن نيكى ، آنان را به خيرخواهى تو خوانَد و گمانشان را دربارهات نيكو گرداند ، و رسيدگى به كارهاى خُرد آنان را به اعتماد وارسى كارهاى بزرگْ وا مگذار ؛ چرا كه لطف كوچك را جايى است كه از آن بهره برگيرند ، و لطف بزرگ را جايى است كه از آن ، بىنياز نباشند .
و بايد گزيدهترينِ سران سپاه در نزد تو كسى باشد كه كمك خود را ارزانىشان دارد و از آنچه دارد ، بر آنان ببخشايد ، آن اندازه كه آنان و كسانشان را كه باز ماندهاند ، وسعت دهد ، تا عزم آنان در نبرد با دشمنْ يكى شود ؛ چرا كه مهربانى تو به آنان ، دلهايشان را بر تو مهربان گردانَد ، و برترين چشمروشنىِ زمامداران ، برقرارى عدالت در شهرها وپديدارشدن دوستى ميانشهروندان است . « 2 »
هامش
( 1 ) . رجال الكشّى : ج 1 ص 19 ش 8 .
( 2 ) . الإمام عليّ عليه السلام - في عَهدِهِ إلى مالِكٍ الأَشتَرِ - : ثُمَّ تَفَقَّد مِن امورِهِم ما يَتَفَقَّدُهُ الوالِدانِ مِن وَلَدِهِما ، ولا يَتَفاقَمَنَّ في نَفسِكَ شَيءٌ قَوَّيتَهُم بِهِ . ولا تَحقِرَنَّ لُطفاً تَعاهَدتَهُم بِهِ وإن قَلَّ ؛ فَإِنَّهُ داعِيَةٌ لَهُم إلى بَذلِ النَّصيحَةِ لَكَ ، وحُسنِ الظَّنِّ بِكَ . ولا تَدَع تَفَقُّدَ لَطيفِ امورِهِمُ اتِّكالًا عَلى جَسيمِها ؛ فَإِنَّ لِليَسيرِ مِن لُطفِكَ مَوضِعاً يَنتَفِعونَ بِهِ ، ولِلجَسيمِ مَوقِعاً لا يَستَغنونَ عَنهُ ، وَليَكُن آثَرُ رُؤوسِ جُندِكَ عِندَكَ مَن واساهُم في مَعونَتِهِ ، وأفضَلَ عَلَيهِم مِن جِدَتِهِ بِما يَسَعُهُم ويَسَعُ مَن وَراءَهُم مِن خُلوفِ أهليهِم ، حَتّى يَكونَ هَمُّهُم هَمّاً واحِداً في جِهادِ العَدُوِّ ؛ فَإِنَّ عَطفَكَ عَلَيهِم يَعطِفُ قُلوبَهُم عَلَيكَ . وإنَّ أفضَلَ قُرَّةِ عَينِ الوُلاةِ استِقامَةُ العَدلِ في البِلادِ ، وظُهورُ مَوَدَّةِ الرَّعِيَّةِ ( نهج البلاغة : نامهء 53 ) .