تحليلى دربارهء عوامل شورش عليه عثمان
شورش مسلمانان بر ضدّ عثمان ، ريشه در عملكرد او و اطرافيان وى دارد . اين نكته را اندكى بيشتر مىكاويم .
در اين جا رفتار عثمان را اندكى مشروحتر بنگريم :
مقرّب ساختن طُلَقا « 1 »
هنگامى كه عثمان به خلافت مىرسد ، كسانِ خود و در حقيقت ، « حزب طُلَقا » را بسى مىنوازد و آنان را كه برخىشان ( همانند : حَكَم و پسرانش مروان و حارث ) مطرود پيامبر خدايند ، همرازان و كارگزاران خود بر مىگيرد .
اينان با پشتيبانى خليفه ، بر مردم سخت مىگيرند و فرياد مردم به جايى نمىرسد و چون صحابهء بزرگ پيامبر خدا زبان به اعتراض مىگشايند ، سياسى مىشوند و عثمان ، برخوردى خشن و دور از انصاف را با آنان پيشه مىسازد : ابو ذر را به ربذه تبعيد مىكند ؛ عمّار بن ياسر ، حقمدار بزرگ ، را با آن پيشينهء درخشان ، شخصاً چنان مىزند كه به « فتق » دچار مىشود ؛ عبد اللَّه بن مسعود را تبعيد كرده ، حقوقش را از بيت المال مىبُرد ؛ و . . . .
هامش
( 1 ) . طُلَقاء در لغت به معناى آزادشدگان است و به تمام قريشيانى گفته مىشود كه پيامبر در فتح مكه ايشان را به اسارت نگرفت ، بلكه به آنان فرمود : « اذهبوا فأنتم الطلقاء ؛ برويد كه شما آزادشدگان هستيد » . بيشتر افراد اين گروه كسانى بودند كه تا پيش از فتح مكه در دشمنى با پيامبر و مسلمانان همواره مصمم بودند و آن گاه كه ناچار به تسليم شدند ، ناگزير اسلام آوردند .