آبادىها نوشتند كه : « دين محمّد صلى الله عليه و آله تباه شد » .
مشاوران نابكار
مشاوران هر مدير ، در اداره و سامانبخشى امور و تحقّق عينى جريانها نقشى بس تعيينكننده دارند . به واقع ، مشاوران اجرايى ، نقشى تكميلى ( و البتّه بنيادى ) در مديريّت مدير و پيشوايى رهبر جامعه به عهده دارند .
نزديكان عثمان ، نه وجههء اجتماعى دارند و نه چهرهء دينى . خليفه نيز عنصرى بىاراده و سسترأى در برابر آرا و اظهار نظرهاى مشاوران است .
اطرافيان عثمان ( بنى اميّه ) ، نه با انصارْ پيوندى درست دارند و نه با مهاجرانْ كردارى صواب . در نتيجه عثمان را به سمتى سوق مىدهند كه نتيجهاش قتل وى است .
ابو سفيان ، پير سياست آنان ، كه كينورزىاش با اسلامْ شهرهء آفاق است ، به عثمان مىگويد :
اين امارت ، امارتى جهانى و اين پادشاهى ، همان پادشاهى جاهلى است . پس بنىاميّه را بزرگان زمين قرار ده . « 1 »
عثمان نيز چنين مىكند ؛ امّا آنان او را به كجا مىبرند ؟ بنگريد :
سررشتهء تمام كارهايى كه به نام عثمان انجام مىشود ، در دست مروان ( داماد و كاتب عثمان ) است ؛ جوانى كه از آداب اسلامى ، هيچ نمىداند و مطرود و تبعيدى پيامبر صلى الله عليه و آله است .
امام على عليه السلام دربارهء موضع خود و چگونگى برخورد اطرافيان عثمان ، سخنانى نغز و بيدارگر دارد . از جمله :
به خدا سوگند ، هماره از او دفاع كردم تا آن كه خجل شدم . مروان و معاويه و عبد اللَّه بن عامر و سعيد بن عاص ، با او كارى كردند كه مىبينيد و چون او را
هامش
( 1 ) . الأغانى : ج 6 ص 370 .