ترجمه
3 - اينكه برخى گفتهاند : « قدرت همراه با فعل حادث مىشود و فاعل پيش از فعل ، قادر بر آن نيست » ، سخن باطلى است ؛ زيرا ايشان خود معتقدند : قدرت آن است كه يك شىء بهگونهاى باشد كه هم بتوان انجام دهد و هم بتواند ترك كند ؛ پس اگر فاعل كار را در زمانى ترك كرد و سپس انجام داد ، قبل از انجام دادن كار ، اين سخن در حق او صادق است كه : مىتواندانجام دهد و مىتواند ترك كند و اين همان قدرت است .
شرح و تفسير
يكى از مسائل كهن كلامى ، كه از قديم الايام مطرح و مورد نزاع بوده ، اين است كه آيا قدرت به هنگام صدور فعل حادث مىشود ، يا آنكه پيش از صدور فعل نيز وجود دارد . مؤلف قدس سره بر آن است كه قدرت پيش از صدور فعل نيز تحقق دارد . ايشان در پاسخ به متكلمانى كه مىگويند : « قدرت در ظرف صدور فعل حادث مىگردد و قبل از آن وجود ندارد » مىگويند :
شما در تعريف قدرت آوردهايد : « قدرت يعنى اينكه شىء به گونهاى باشد كه فعل و ترك هر دو از وى صحيح باشد » . ما مىبينيم كه اين معنا ، همچنانكه هنگام صدور فعل صادق است ، پيش از صدور فعل نيز صادق مىباشد . پس اگر زيد مدتى ايستاده باشد و آنگاه راه برود ، در همان زمان كه ايستاده است مىتوان گفت : « او قادر بر راه رفتن است » ، زيرا در همان زمانْ « راه رفتن و راه نرفتن هر دو از او صحت دارد » .
بنابراين ، قدرت پيش از صدور فعل نيز وجود دارد .
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 234
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٣٤