متاى حقيقى و متاى غير حقيقى
نظير همان تقسيمى كه براى « أين » بيان شد ، در مورد « متى » نيز گفته مىشود . « متى » مخصوص يك حركت است و گنجايش حركت ديگرى را در كنار آن حركت ندارد و اين همان « متاى اول و حقيقى » است . و متاى ديگرى نيز هست كه علاوه بر آن حركت ، ظرفيت حركت ديگرى را نيز دارد ؛ مثل آنكه مىگوييم من در فلان ساعت اين جمله را گفتم ، يا در فلان روز گفتم ، يا در فلان ماه ، با آنكه گفتن آن جمله تنها يك دقيقه به طول انجاميده است .
تقسيم متى به تبع تقسيم پديدههاى زمانى
« متى » به تبع انقسام پديدههاى زمانى نيز به دو بخش تقسيم مىشود . برخى از پديدههاى زمانى وجودشان در متن زمان است ؛ مانند انتقال شىء از مكان « الف » به مكان « ب » ، كه تدريجاً و در طول زمان صورت مىگيرد و برخى از پديدهها وجودشان « آنى » و « لحظهاى » است و به طرف زمان منتسب مىباشند . مانند جدا شدن شىء از مكان « الف » و يا رسيدنش به مكان « ب » . جدا شدن و رسيدن ( / فصل و وصل ) از امور آنى و لحظهاى است و در واقع آغاز يا نهايت حركتاند ، لذا بر آغاز و نهايت زمان منطبق مىشوند . بنابراين ، برخى از پديدهها در متن زماناند و برخى ديگر در طرف ، يعنى بدايت يا نهايت زمان مىباشند .
امورى كه در متن زماناند نيز خود بر دو قسماند . به بيان ديگر دو اعتبار دارند ؛ در يك اعتبار كاملًا منطبق بر زماناند و در اعتبار ديگر ، بودنشان در زمان به نحو انطباق نيست . توضيح اينكه حركت - چنانكه در آينده خواهد آمد - « 1 » دو معنا و يا دو اعتبار
هامش
( 1 ) . ر . ك : فصل چهارم از بخش دهم