تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 232

مساهمون:

ص٢٣٢
دارد ؛ يعنى مىتوان با واژه‌هاى « اين‌جا » و « آن‌جا » بدان اشاره نمود . مكان چيزى است كه قابل اندازه‌گيرى بوده و داراى نصف ، ثلث و ربع مىباشد و سرانجام ، مكان به گونه‌اى است كه يك واحد از آن ، دو جسم را در زمان واحد در خود نمىگنجاند . در عين مسلّم بودن ويژگىهاى ياد شده در مورد مكان ، فلاسفه اختلاف نظر فراوانى در بيان حقيقت آن دارند و تعريف‌هاى گوناگونى براى آن ارائه داده‌اند ، كه اكنون مجال پرداختن به آنها نيست . ظاهراً مناسبت‌ترين تعريف آن است كه : « مكان حقيقى هر شىء عبارت است از مقدارى از حجم جهان كه مساوى با حجم جسم منسوب به مكان باشد ، از آن جهت كه در آن گنجيده است . » گاهى « أين » به « أين اول و حقيقى » و « أين ثانى و غير حقيقى » تقسيم مىشود . أين اول عبارت است از بودن شىء در مكان خاص به آن شىء ، مكانى كه با بودن آن شىء در آن ، گنجايش چيز ديگرى را ندارد ؛ مانند بودن آب در كوزه . أين ثانى موردى است كه مكانى كه شىء به آن منسوب است ، فراخ‌تر از آن شىء است و گنجايش اشياى ديگر را نيز دارد ؛ مانند آن‌جا كه مىگوييم : حسن در اتاق است . اتاق مكان حقيقى حسن نيست و بودن در اتاق نيز أين حقيقىِ او نمىباشد . هم‌چنين است : بودن حسن در خانه و بودن او در شهر .

مقولهء متى

وأمّا متى : فهو هيأةٌ حاصلةٌ من نسبةِ الشىءِ إلى الزَّمانِ ؛ وكونِهِ فيهِ أعمُّ من كونِهِ فى نفسِ الزمانِ ، كالحركاتِ ؛ او فى طرفِهِ ، وهو الآن ، كالموجوداتِ الآنيةِ الوجودِ ، منَ الاتصالِ والانفصالِ والمماسَّةِ ونحوِها ؛ وأعمُ أيضاً من كونِهِ على وجهِ الانطباقِ ، كالحركةِ القطعيَّةِ ، او لا فى وجهِهِ ، كالحركةِ التوسُّطيَّةِ .
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — صفحة 232 | السيد محمدحسين الطباطبائي / على شيروانى