رضايت ملّت را فراهم مىآورد ، محبوبترين كارها در نزد تو باشد ؛ زيرا نارضايى تودهء مردم رضايت خواصّ را بى اثر مىسازد و نارضايتى خواص ، با رضايت تودهء مردم ، بخشوده مىشود . و هيچ يك از افراد ملّت همچون طبقهء خواصّ نيست ؛ زيرا اين طبقه به هنگام آسايش بار سنگينترى بر دوش حكمران هستند و در گرفتارىها و مشكلات ، كمتر به او كمك مىكنند ، دادگرى را ناخوش مىدارند ، خواستهها و توقّعات بيشترى دارند ، اگر به آنها چيزى داده شود ، كمتر قدردانى مىكنند و اگر دريغ شود ديرتر عذر مىپذيرند و در پيشامدهاى ناگوار روزگار ناشكيباترند . ستون دين و جامعهء مسلمانان و نيروى هميشه آماده در برابر دشمنان ، درحقيقت همان تودهء ملت است .
پس بايد گرايش و توجه تو به آنان باشد .
6792 امام صادق عليه السلام : سه چيز است كه بر زمامدار واجب است دربارهء خواص و عوام رعايت كند :
پاداش نيكوكار را به نيكى دادن تا رغبت مردم به كارهاى نيك افزون شود ، پوشاندن گناهان بدكار تا توبه كند و از گمراهى و انحراف خود برگردد و ايجاد الفت ميان همهء آنان از طريق احسان و رعايت انصاف و داد .
ر . ك : عنوان 139 « مدارا كردن » .
1900 - آنچه بايد حكمران در استخدام كارگزاران رعايت كند
6793 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كس مردى را از ميان گروهى به كار گمارد و بين آنها خداپسندتر از او باشد ، به خدا و رسول او و مؤمنان خيانت كرده است .
6794 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به خدا سوگند ما كسى را كه متقاضى اين مقام يا بر آن حريص باشد ، به اين كار نمىگماريم .
6795 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله - به عبدالرحمان بن سمره - فرمود :
اى عبدالرحمان بن سمره ! متقاضى مقام مشو ؛ زيرا اگر با تقاضاى تو اين منصب به تو سپرده شود در ادارهء آن تنها مىمانى و اگر بدون تقاضا به تو واگذار شود ، در ادارهء آن يارى مىشوى .
6796 امام على عليه السلام - در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر - نوشت : ديگر آنكه در كارهاى كارگزارانت انديشه و تأمل كن و پس از آزمودنِ آنها ، ايشان را به كار گمار و به صرف جانبدارى يا علاقه به كسى او را عهدهدار كارى مكن ؛ زيرا اين دو ، كانون انواع ستم و خيانت است . كارگزاران خود را از ميان افراد با تجربه و آبرومند از خاندانهاى نيك و خوشنام و پيشگام در اسلام انتخاب كن .
6797 امام على عليه السلام - در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر - نوشت : آنگاه به كارهاى آنان ( كارگزاران ) رسيدگى كن و از ميان افراد با صداقت و وفادار مراقبانى بر آنها بگمار ؛ زيرا مراقبتِ نهانى تو در كارهاى ايشان ، آنان را به رعايت امانت و خوشرفتارى با مردم وا مىدارد و با دقّت مراقب دستياران خويش باش و اگر يكى از آنان دست به خيانت گشود و گزارشهاى همهء مراقبانت آن را تأييد كرد ، همان گزارشها را شاهد بگير و بىدرنگ او را كيفر جسمانى ده و از ثروتى كه از طريق مقامش به دست آورده بازخواست كن و او را به خوارى بكشان و داغِ خيانت بر پيشانيش بنشان و حلقهء ننگ تهمت به گردنش بياويز .
1901 - نهى از گماشتن حاجب
6798 امام على عليه السلام - در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر - نوشت : مبادا كه خويشتن را زياده از حدّ از مردم پنهان نگه دارى ؛ زيرا روى نهان داشتن حكمرانان از تودهء مردم ، نوعى تنگ حوصلگى و سبب كم اطلاعى از امور است ، و حكمران اگر از مردم روى نهان كند ، باعث مىشود كه مردم از حقايق پشت پرده آگاه نشوند و از اين رو كارهاى بزرگ و مهم در نظر آنان كوچك و بىاهميت مىآيد و كارهاى كوچك ، بزرگ . زيبا زشت جلوه مىكند و زشت زيبا و حق و باطل در