بدهد .
و در زبان طفل ، ديه است ؛ ولى اگر به حدّ كلام رسيده [ است ] و تكلّم نمىكند [ و ] بعد بريد ، ثلث ديه است ؛
و اگر بعد از جنايت ، به بعضى از حروف تكلّم كرد ، آنقدر حرفى كه رفته ، ديهء آن را ضامن است .
و هرگاه صحيح مجنى عليه ، مدعى شد كه نطقش از جهت جنايت [ از بين ] رفته ، با قسمى كه با اشاره بخورد ، مسموع است .
و اگر نطق او را ببرد [ و ] بعد برگردد ، در پس گرفتن ، شيخ را دو قول است . « 1 »
و اگر بعد از بريدن زبان ، خدا زبانش را رويانيد ، پس نمىگيرد ؛ و همچنين دندان كنده شده ، اگر برگردد .
و اگر زبان او دو طرف داشت و جانى ، يك طرف را بريد و مجنى عليه گفتوگو مىتواند بكند ، ارش است .
[ مسئلهء ] ( چهاردهم ) : در دندانها ، ديه است ؛ كه قسمت بر بيست و هشت مىشود : دوازده دندان بالا كه ثنايا و دو ناب و چهار رباعيه باشد ، و دوازده دندان زير به همان قسم ، و شانزده دندان ؛ پس در آنها كه جفتند و آن از هر طرف يك ضاحك و سه ضرس است ؛ پس در هر دندانى از دندانهاى بالا ، پنجاه دينار است ؛ در هر يك از دندانهاى زير ، بيست و پنج دينار است .
و اگر دندان زايد جدايى دارد ، ثلث است ؛ و اگر آن زايد ، وصل به [ دندان ] اصلى است ، ديه ندارد .
و اگر دندانهاى او ، از جهت جنايت ، سياه يا متزلزل شد و نيفتاد ، دو ثلث است .
و در كندن دندان سياه ، ثلث ديه است .
[ مسئلهء ] ( پانزدهم ) : ديهء دندان ، اگر با ريشه كنده شود ، مجتمعا يك ديهء نفس است ؛ و اگر ظاهر تنها را كند ، ديه است ؛ و اگر ريشه را كند ، ارش است .
] 602 / A [
و اگر دندان طفل روييد ، بعد از كندن ، ارش است ؛ و اگر درنيامد ، ديه
هامش
( 1 ) . شيخ طوسى در كتاب المبسوط ( ج 7 ، ص 136 ) قائل به پس گرفتن ديه و در كتاب خلاف ( ج 5 ، ص 242 ، م 36 ) قائل به عدم پس گرفتن ديه ، شدهاند .