[ مسئلهء ] ( ششم ) : در پلكهاى چشم ، ديه است ؛ و در هر يك ، ربع است [ بنا ] به قولى ؛ « 1 » و در بعضى از آنها به حساب تمام ، ملاحظه مىشود . و با ديهء چشم ، تداخل نمىكند .
[ مسئلهء ] ( هفتم ) : در چشم صحيح اعور - چه آنكه عور آن خلقتى باشد ، يا به آفت سماوى باشد - ديه است ؛ و اگر مستحقّ ارش شد ، نصف ديه است .
[ مسئلهء ] ( هشتم ) : در فرو بردن چشمى كه كور باشد ، ثلث ديه است .
[ مسئلهء ] ( نهم ) : در بينى ، ديه است ؛ و همچنين اگر آن را چنان نرم كند يا بشكند كه فاسد شود .
و اگر بىعيب صحيح شد ، صد دينار بدهد ؛ « 2 » و در شل كردن آن ، دو ثلث ديهء او است .
و در بريدن روثه - كه حاجب ميان دو پرّهء بينى است - ، نصف ديه است .
[ مسئلهء ] ( دهم ) : در يكى از دو پرّهء بينى ، نصف ديه است ؛ و بعضى ، ثلث ديه مىگويند [ - قائلند ] . « 3 »
[ مسئلهء ] ( يازدهم ) : در دو گوش ، ديه است . و در هر گوش ، نصف ديه است . و در بعض آن ، به نسبت تمام است ؛ و در نرمى گوش ، ثلث ديهء همان گوش است . و در شكافتن آن ، ثلث ديهء آن است .
[ مسئلهء ] ( دوازدهم ) : در دو لب ، ديه است ؛ و در هر يك ، نصف است . و بعضى مىگويند : « لب پايين ، دو ثلث « 4 » و [ لب ] بالا ، ثلث است » ؛ « 5 »
هامش
( 1 ) . نك : غاية المراد ، ج 4 ، ص 525 - 527 .
( 2 ) . قسمتى از متن ارشاد الأذهان ( ج 2 ، ص 237 ) چنين است : « و في الأنف الدية ، و كذا مارقه ، أو كسر ففسد ، و لو جبر على غير عيب فمأئة » .
( 3 ) . دو تن از عالمانى كه قائل به ثلث ديه شدهاند ، عبارتند از :
الف : ابن جنيد اسكافى ( به نقل علّامه حلّى در مختلف الشيعة ، ج 9 ، ص 449 - 450 ، م 126 ) .
ب : محقق حلّى در شرايع الإسلام ، ج 4 ، ص 246 .
( 4 ) . در نسخه « نصف » بدل « دو ثلث » است .
( 5 ) . برخى از فقيهانى كه اين قول را پذيرفتهاند ، عبارتند از :
الف : شيخ مفيد در المقنعة ( ص 755 ) .
ب : شيخ طوسى در المبسوط ( ج 7 ، ص 132 ) . -