( تتمّه ) : در [ بيان ] عفو [ است ]
( بدان كه ) صحيح است عفو از مجنى عليه پيش از ثبوت نزد حاكم و بعد از ثبوت ؛ ولى عفو پيش از جنايت ، صحيح نيست .
و صحيح است از ولىّ مجنى عليه ؛ اگر صرفهء مجنى عليه باشد - چه با عوض يا بىعوض - و از وارث هم صحيح است .
و اگر مستحقّ طرف و نفس است ، و از يكى [ از ] آنان عفو نمود ، ديگرى ساقط نمىشود .
و هرگاه كسى كه انگشتان او بريده بود پيش از اندمال [ - بهبودى ] عفو از جنايت كرد ، صحيح است و ديه ندارد ؛ پس اگر سرايت به كف كرد ، جنايت انگشتان ساقط مىشود ؛ پس جنايت دست بىانگشت را جانى ، ضامن است ؛
و اگر سرايت به نفس كرد ، ولىّ او مىتواند قصاص نمايد بعد از ردّ [ كردن ] ديهء انگشت ؛
و اگر مجنى عليه گفت : « عفو كردم از او و از سرايت او » ، مرحوم شيخ [ طوسى ] أعلى اللّه مقامه فرمودهاند : « از ثلث ،
] 791 / A [
صحيح است ؛ چون كه در حكم وصيّت است » . « 1 » و اگر بگوييم كه اصلا صحيح نيست ؛ چون كه إبراء ممّا لم يجب است ، وجهى دارد .
و اگر ابراء كند بندهء جانى را در آنچه تعلّق به رقبهاش دارد ، صحيح نيست ؛ ولى اگر مولا إبراء كند ، صحيح است .
و اگر گفت : « از ارش جنايت ، عفو كردم » ، صحيح است .
( خاتمه )
هرگاه قاتل خطائى إبراء كند ، صحيح نيست ؛ اگرچه عاقله او را إبراء كند .
و اگر گفت : « عفو كردم از ارش جنايت » ، صحيح است .
و اگر عاقلهء قاتل را در عمد و شبه عمد إبراء كرد ، برىء نمىشود قاتل .
هامش
( 1 ) . نك : الخلاف ، ج 5 ، ص 208 - 209 ، م 86 .