واجب نيست مگر آن كه ابتدا كند زوج به او . « 1 »
و مستحقّ قسمت است [ زن ] مريضه و رتقاء « 2 » و حايض و نفساء و كنيز - اگرچه مولا اذن ندهد - و محرّمه و زنى كه ايلاء شده باشد و زنى كه ظهار شده باشد ، به جهت آن كه قدر واجب مضاجعه و انس در شب است ؛ و وقاع كه منافات با اينها دارد ، لازم نيست .
و امّا زن صغيره و ديوانهء اطباقى و ناشزه ، قسمت ندارند ؛ يعنى قضاى مضاجعهء آنان نمىشود .
و واجب است اين مضاجعه بر هر شوهرى [ كه ] سالم باشد از عنّه و خصىّ بودن يا نباشد ؛ بنده باشد يا آزاد ، عاقل باشد يا ديوانه ؛ و اگر ديوانه بود ، ولىّ از جانب او قسمت مىكند .
و صاحب يك زن ، يك شب از چهار
] 021 / B [
شب نزد او مىخوابد ، و سه شب ديگر را مختار است ؛
و صاحب دو زن ، دو شب نزد آنان مىخوابد ؛
و صاحب سه زن سه شب ؛ و چهار زن هر كدام يك شب دارند ؛
پس جايز نيست اخلال به مضاجعه ، مگر به اذن زن يا در سفر .
جايز است قسمت كردن بيش از يك شب را .
و اگر كسى دو زن دارد ، يك كنيز و يك آزاد ، يك شب ، كنيز دارد و دو شب ، آزاد ؛ و [ زن ] كتابيّه ، در حكم كنيز است .
( مسائل )
[ مسئلهء ] ( اوّل ) : اگر زن حق مضاجعه را به شوهر بخشيد ، قبول لازم نيست .
و اگر به زن ديگر آن مرد بخشيد و او قبول كرد ، صحيح است ؛ ولى مىتواند رجوع كند ؛ اگر حقّ آيندهاش را بخشيده باشد ؛ و اگر شوهر مطّلع بر رجوع نشد و نزد آن زن موهوب لها خوابيد ، قضا ندارد .
[ مسئلهء ] ( دوم ) : اگر صلح كرد حقّ المضاجعه را به عوضى ، عوض لازم
هامش
( 1 ) . شيخ طوسى در المبسوط ، ( ج 4 ، ص 325 - 326 ) قائل به اين مطلب شده است .
( 2 ) . « رتق المرأة » : انسدّت فلا تؤتي ، فهى رتقاء » ؛ المعجم الوسيط ، ج 1 ، ص 327 .