يمان تلاوت نمود .
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
. ميداند هر نفسى آنچه مقدّم و يا مؤخّر داشته است .
( يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ )
اى انسان چه چيز تو را مغرور به پروردگار كريمت كرده است . يعنى كدام چيز تو را مغرور نموده و تو را فريب داده و باطل را براى تو زيبا و حقّ جلوه داده تا او را مخالفت نموده و گناه نمودهاى . و روايت شده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله هر گاه اين آيه را تلاوت ميكرد . ميفرمود : جهل و نادانى او او را فريب داده است . و مفسّرين در بارهء معناى كريم اختلاف كردهاند .
« معناى كريم از نظر دانشمندان »
بعضى گفتهاند : كريم آن منعمى است كه تمام افعال او احسان و انعام است كه بسبب آن جز نفع و دفع زيان و ضرر نميكند .
و بعضى گفتهاند : كريم آنست كه اعطاء مىكند آنچه براى اوست و آنچه براى او نيست و طلب نميكند چيزى را كه براى اوست .
و بعضى گفتهاند : كريم آنست كه اندك پذيرفته و زياد ميدهد .
و بعضى گفتهاند : از كرم خداى سبحان اينست كه راضى به بخشودن گناهان نشده تا آن را تبديل و تعويض بحسنات نمود بفضيل بن عيّاض « 1 » گفتند
هامش
( 1 ) فضيل بن عيّاض از راهزنان معروف خراسان بود كه سلب امنيّت از مردم مخصوص مسافرين نموده بود شبى براى ربودن دخترى كه معشوقهء او بود و كسان او حاضر نبودن كه دختر خود را براهزن بدهند . پس او عازم شد شبانه به خانه معشوقه رود و او را با خود به برد از بام مجاور منزل مقصود خواست عبور كند در نيمه شب صداى تلاوت قرآن شنيد . كه كسى ميخواندأَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ . . .آيا وقت آن نشده كه كسانى كه ايمان به خدا