احسان حق به او توبه و رجوع بحقّ را تأخير مياندازد .
( الَّذِي خَلَقَكَ )
آن خدايى كه تو را از نطفهاى ايجاد كرد و حال آنكه تو چيزى نبودى
( فَسَوَّاكَ )
پس تو را انسانى مستوى القامه گردانيد كه بشنوى و ببينى
( فَعَدَلَكَ )
يعنى تو را معتدل قرار داد .
مقاتل گويد : يعنى خلقت تو را معتدل در دو چشم و دو گوش و دو دست و دو پا نمود . مقصود اينكه ميان آنچه براى تو از اعضايى كه براى انسانى آفريده و بعضى از آنها دو تايى است عدالت و برابرى قرار داد . دستى را بر دستى ديگر و پايى را بر پايى ديگر بلندتر نكرد و فزونى نداد .
( فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ )
مجاهد گويد : يعنى در هر كدام شباهتى از پدر يا مادر يا عمو و دايى قرار داد از حضرت رضا عليه السّلام از پدران معصومش از پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده كه آن حضرت به مردى فرمود فرزند براى تو نيست . گفت اى رسول خدا چه اندازه آرزو دارم كه برايم فرزندى باشد يا پسر و يا دختر حضرت فرمود : ميخواهى فرزندت شبيه كه باشد . عرض كرد شبيه مادر و يا پدر . فرمود چنين نگو زيرا كه نطفه چون در رحم قرار گرفت خداوند هر نسبتى كه ميان او و آدم است حاضر فرمايد آيا نخواندهاى اين آيه را
( فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ )
در هر صورتى كه خواهد تو را بآنصورت ايجاد كند يعنى در ما بين تو و حضرت آدم عليه السّلام .
عكرمه و ابى صالح گويند : در هر صورتى كه خواهد از صورت خلق خود تو را تركيب و ايجاد كند اگر خواست در صورت انسان و اگر خواست در صورت الاغ و خر و اگر خواست در صورت ميمون .
حضرت صادق عليه السّلام فرمود : اگر خواهد تو را بر غير اين صورت ايجاد نمايد . يعنى خداوند سبحان قادر است كه تو را هر گونه خواهد قرار