دهد و لكن او تو را در بهترين صورتها و ارزيابىها آفريد تا گرديدى بر صورتى كه تو بر آن هستى كه هيچ حيوانى شبيه تو نيست .
و بعضى گفتهاند : در هر صورتى كه خواهد از مرد و يا زن ( نر و يا ماده ) چاق و يا لاغر خوشگل و يا زشت دراز يا كوتاه
( كَلَّا )
يعنى آن طور كه شما خيال كرديد نيست كه بعثى و حسابى نباشد . و اينجا جاى انكار بعث و انگيزش نيست با روشنى و آشكارى امر در آن و قيام دليل بر آن .
( بَلْ تُكَذِّبُونَ )
مجاهد و قتاده گويند بلكهاى گروه كفّار شما تكذيب مىكنيد
( بِالدِّينِ )
روز پاداشى كه آن جزاء و كيفر است بر انكار شما بعث و نشورا . جبائى گويد : شما تكذيب ميكنيد دينى را كه محمّد صلّى اللَّه عليه و آله براى شما آورده و آن اسلام است .
( وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ )
و البتّه نگهبانانى هستند از فرشتگان كه آنچه شما عمل كنيد از طاعات و معصيتها حفظ ميكنند براى شما . آن گاه خداوند فرشتگان حافظ را توصيف نموده و فرمود :
( كِراماً )
فرشتگانى كه بر پروردگارشان بزرگوارانند
( كاتِبِينَ )
نويسندگانى كه اعمال فرزندان آدم را مينويسند .
( يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ )
ميدانند آنچه ميكنيد از خوبيها و بديها . پس براى شما آن را مينويسند كه چيزى از آنها بر شما مخفى نماند . و بعضى گفتهاند كه فرشتگان ميدانند آنچه بنده مىكند يا باضطرار و يا باستدلال و بعضى گفتهاند ميدانند آنچه در ظاهر مىكند غير باطن . و در اين آيه دلالت است كه افعال بنده حادث از طرف خود آنهاست و خود ايشان هم حادث هستند غير خداى تعالى و گر نه قول خدا ( تفعلون ) صحيح نبود .