انكار بعث را و گفتند اين نشدنى است ، و كسى كه واو را فتحه داده و آن را واو عطف قرار داده بر آن همزه استفهام را داخل مثل قول خدا :
أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى
آيا اهل روستا ايمن شدهاند ، سپس خداوند سبحان فرمود بر پيغمبرش
( قُلْ )
بگو بايشان
( نَعَمْ )
آرى مبعوث و زنده ميشويد
وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ
در حالى كه شما ذليل و خوار و خيلى كوچك هستيد سپس تذكر داد كه بعث ايشان يك دفعه و ناگهان واقع مىشود و فرمود
( فَإِنَّما هِيَ )
پس البتّه قصد بعث
زَجْرَةٌ واحِدَةٌ
يك صيحه از اسرافيل است يعنى نفخه بعث يك دفعه واقع مىشود ، و زجره برگردانيدن از چيزى است به ترسانيدن پس مثل آنكه ايشان منع شدند از حالى كه در آنند تا صحنه محشر .
فَإِذا هُمْ يَنْظُرُونَ
پس ايشان در آن هنگام نگاه ميكنند بسوى بعثى كه آن را تكذيب كردند .
و بعضى گفتند ، يعنى پس ايشان زندههايى هستند كه انتظار مىبرند چه بايشان از عذاب خدا ميرسد . (
وَ قالُوا
) يعنى و ميگويند در حالى كه اعتراف و اقرار كنندهگانند بر نفوس خودشان به گناه كارى (
يا وَيْلَنا
) اى واى بر ما از عذاب و آن كلمهاى است كه گوينده آن را در موقع به هلاكت افتادن ميگويد و مانند آنست جمله " يا حسرتنا " و از اين قبيل كلمات را بنا بر وجه آگاه كردن بر بزرگى حال ميگويند .
هذا يَوْمُ الدِّينِ
ابن عباس گويد : يعنى روز حساب و قتاده گويد : روز پاداش و مقصود اينست كه ايشان اعتراف به حق ميكنند در حالى كه معترف و پشيمانند .