انكار بعث را و گفتند اين نشدنى است ، و كسى كه واو را فتحه داده و آن را واو عطف قرار داده بر آن همزه استفهام را داخل مثل قول خدا : أَ وَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرى آيا اهل روستا ايمن شدهاند ، سپس خداوند سبحان فرمود بر پيغمبرش ( قُلْ ) بگو بايشان ( نَعَمْ ) آرى مبعوث و زنده ميشويد وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ در حالى كه شما ذليل و خوار و خيلى كوچك هستيد سپس تذكر داد كه بعث ايشان يك دفعه و ناگهان واقع مىشود و فرمود ( فَإِنَّما هِيَ ) پس البتّه قصد بعث زَجْرَةٌ واحِدَةٌ يك صيحه از اسرافيل است يعنى نفخه بعث يك دفعه واقع مىشود ، و زجره برگردانيدن از چيزى است به ترسانيدن پس مثل آنكه ايشان منع شدند از حالى كه در آنند تا صحنه محشر . فَإِذا هُمْ يَنْظُرُونَ پس ايشان در آن هنگام نگاه ميكنند بسوى بعثى كه آن را تكذيب كردند . و بعضى گفتند ، يعنى پس ايشان زندههايى هستند كه انتظار مىبرند چه بايشان از عذاب خدا ميرسد . ( وَ قالُوا ) يعنى و ميگويند در حالى كه اعتراف و اقرار كنندهگانند بر نفوس خودشان به گناه كارى ( يا وَيْلَنا ) اى واى بر ما از عذاب و آن كلمهاى است كه گوينده آن را در موقع به هلاكت افتادن ميگويد و مانند آنست جمله " يا حسرتنا " و از اين قبيل كلمات را بنا بر وجه آگاه كردن بر بزرگى حال ميگويند . هذا يَوْمُ الدِّينِ ابن عباس گويد : يعنى روز حساب و قتاده گويد : روز پاداش و مقصود اينست كه ايشان اعتراف به حق ميكنند در حالى كه معترف و پشيمانند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢٠ — صفحة 463
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٤٦٣