( إِنْ هُوَ )
يعنى نيست آنچه بر او نازل كرديم
إِلَّا ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ
مگر يادبود و قرآن بيان كننده از نزد پروردگار عالميان كه نه شعر است و نه رجز و نه خطابه و مقصود از ( ذكر ) اينست كه آن متضمّن ذكر حلال و حرام و دليلها و اخبار امّتهاى گذشته و غير آنست ، و مقصود از قرآن اينكه آن جمع شده است كه خداوند سبحان بعضى از آن را با بعض ديگر آن جمع نموده براى فوائد مختلفه كه در آنهاست .
لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيًّا
يعنى ما قرآن را نازل نموديم كه به سبب آن به ترسانى از معصيتهاى الهى افرادى كه مؤمن به خدا هستند و براى آنكه كافر مانند مرده است بلكه از مردگان هم كمترند ، زيرا كه مرده اگر چه نفعى ندارد ضرر هم ندارد ولى كافر نفعى كه بدينش نيست زيان هم دارد ، و ممكنست كه مراد به
( مَنْ كانَ حَيًّا )
عاقل و دانا باشد و اين از على عليه السلام روايت شده است كه .
قتاده گويد : كسى كه دلش زنده باشد بصيرت و بينائيش هم زنده است .
وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكافِرِينَ
يعنى واجب است بر كافرها عذاب و بيم دادن به آن بسبب كفرشان .
هامش
( ديگران براى دنيا از حق اعراض نموده و به باطل مىگرود ، و پيرو - اكثريت شده و مشمول
ارتدّ الناس بعد رسول اللَّه ( ص ) الّا ثلث ، سلمان ابا ذر - مقداد
، مىشود و لذا فرمود
ما دام نصرتنا بلسانك
، يعنى مادامى كه شعر در مدح ما مىگويى و بدين وسيله ما را يارى ميكنى مؤيد باشى و گرنه نه