كشتن يكديگر فساد نمائيد .
قتاده گويد : چگونه ديديد قوم را آن گاه كه از قرآن روى گرداندند ؟ آيا خونهاى ناحقّى را نريختند ؟ و با خويشاوندانى قطع نكردند ، و نافرمانى خداوند ننمودند ، سپس خداوند كسانى را كه چنين قصدى دارند مورد ملامت قرار داده مىفرمايد :
« أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ »
يعنى : خداوند آنان را از رحمت خود دور ساخته است .
« فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى أَبْصارَهُمْ »
ابى مسلم گويد : يعنى : آنان خبرهاى آسمانى را درك نمىكنند ، و چيزهايى را كه موجب عبرت گرفتن آنان خواهد شد نميبينند گويا كه كر و كور هستند .
و از ابى على جبائى است كه بدون خلاف جايز نيست ( صم و عمى ) در آيه را بر كرى و كورى جسمانى حمل كنيم ، زيرا اگر آنان از نظر جسمى ناشنوا و نابينا بودند بخاطر آن مورد ملامت قرار نميگرفتند ، و اينكه ناشنوايى مطلق آمده است ( فأصمّهم ) ، بخاطر آنكه جز در گوش ناشنوايى راه ندارد ، و اينكه نابينايى مقيّد به چشمان آمده است ( و أعمى أبصارهم ) زيرا بينايى گاهى مربوط به چشم و گاهى مربوط به قلب مىباشد .
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ »
يعنى : چرا در قرآن تدبّر نمىكنند تا با آن عبرت بگيرند ؟ و از حضرت امام صادق و امام موسى بن جعفر ( ع ) نقل شده است يعنى : پس چرا در قرآن فكر نمىكنند تا هر حقّى كه بر آنان است درك كنند ؟
« أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها »
و اينكه در آيه ( قلوب ) به حالت نكره آمده است بدين معنى است كه قلوب اينان و ديگر كسانى كه مانند آنان هستند قفل شده است ، و اين آيه دلالت دارد بر اينكه كسانى كه مىگويند جايز نيست هيچ قسمتى از ظاهر قرآن را جز با خبر و منقول تفسير كرد گفتارشان باطل است « 1 » و نيز در اين آيه
هامش
( 1 ) - چون در اين آيه انسان به تدبّر و تفكّر در قرآن وادار شده است .