معنى آيات :
« طاعَةٌ وَ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ » گفتم در معنى آن دو نظر است : اوّل آنكه كلامى باشد متّصل بما قبلش كه شرح آن گذشت . دوّم آنكه كلامى باشد مستقل ، و در تقدير آن بر دو وجه اختلاف شده است : 1 - آنكه مبتداى محذوف الخبر باشد ، و سپس گفته شده است يعنى : ( طاعة و قول معروف امثل و اليق من احوال هؤلاء المنافقين ) « 1 » و از حسن نقل شده است يعنى : ( طاعة و قول معروف خير لهم من جزعهم عند نزول فرض الجهاد ) « 2 » . 2 - وجه دوّم آنكه طاعة و قول خبر مبتداى محذوف است و تقدير آن عبارت است از ( ارنا طاعة و قول معروف ) يعنى ( فرمان ما فرمان و سخنى است نيك كه شنونده منكر آن نخواهد شد ، و مجاهد گويد و اين فرمانى است كه خداوند به منافقين داده است . بعضى گفتهاند كه اين دستور نقل قول است از آنان كه اين را ميگفتهاند ، و قسمت بعدى آيه ( فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ ) با آن مناسبت دارد . « فَإِذا عَزَمَ الْأَمْرُ » يعنى : هنگامى كه مطلب جدّى شد ، و واجب كردن جهاد لازم گشت و اين فرمان به تصميم و عزم نهاده شد . عزم عبارت است از تصميمگيرى در كارى با اراده كه آن را انجام دهد ، هر گاه تصميم گيرنده مصممّ شد كه عمل را انجام دهد ، گفته مىشود : ( عزم الأمر ) و اين يك