اعراب آيات :
محمد مبتدا و
رَسُولُ اللَّهِ
عطف بيان است ،
وَ الَّذِينَ مَعَهُ
عطف است بر محمد و اشداء خبر محمد است و آنچه كه بر او عطف شده است .
و بعضى گفتهاند محمد مبتداء و
رَسُولُ اللَّهِ
خبر است ، و الذين معه مبتداء و ما بعدش خبر است ، و
يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ
را اگر خواستى در موضع حال قرار ميدهى ، و اگر خواستى خبر بعد از خبر ميگيرى ، و اگر خواستى آن را خبر ميگيرى بنا بر قول كسى كه اشداء را نصب داده است ، بنا بر اين تراهم نيز در موضع نصب است مانند اشداء .
ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ
مبتداء و خبر است و كلام تام است ، سپس ابتداء شده ميگويد :
وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ
، كه براى آنان دو مثال وجود دارد مثالى در تورات و مثالى در انجيل .
مجاهد ميگويد : بلكه قوله (
أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ
) با ما بعدش همه در تورات و انجيل است ، و نيز قوله (
كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ
) در تورات و انجيل است ، بنا بر اين قوله ( كزرع ) خبر مبتداى مضمر است كه تقدير مىشود : ( هم كزرع اخرج شطأه ) .
معنى آيات :
سپس خداوند ميفرمايد :
« إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ »
اذ متعلق است به قوله لعذبنا يعنى : حتما ما كافران را عذاب ميكرديم و بشما در كشتن آنان اجازه داديم چون در دلهايشان يك نوع تعصب و سرسختىها و خشم و نفرت وجود دارد ، آن گاه اين حميت را معرفى كرده ميفرمايد :
« حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ »
يعنى : همان عادت پدرانشان در دوران جاهليت را