كه سر جنگ ندارد ، عدّهاى از اعراب كه ديدند حضرت با احرام حركت مىكند از ادامهء سفر سنگين كردند و گفتند : ما به طرف مردمى مىرويم كه آمدهاند و ياران پيامبر را كشتهاند ، و لذا پشت به حضرت كردند و هر كدام به بهانهء كارى جا ماندند ، و خداوند مىفرمايد اگر آنان را سرزنش كنى در جوابت خواهند گفت :
« شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا »
اموال و خانوادههاى ما مانع شد كه با تو همراه شويم .
« فَاسْتَغْفِرْ لَنا »
به خاطر اين گناه و تخلّف از خدا براى ما آمرزش بخواه .
« يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ »
ولى خداوند آنان را تكذيب كرده مىفرمايد اينان در اين عذرخواهى هم دروغ مىگويند و از دلهاشان خبر مى - دهد كه اينان باك ندارند كه پيامبر براى آنان طلب آمرزش بكند يا نكند .
« قُلْ »
به آنان بگو اى محمّد .
« فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً »
يعنى : اگر خداوند اراده فرمايد كه به شما زيانى برساند چه كسانى مىتواند عذاب الهى را از شما دور سازد .
و از ابن عبّاس نقل شده است كه ( نفعا ) در اينجا به معنى غنيمت جنگى است .
و علّت بيان اين قسمت آن است كه متخلّفين گمان مىكردند تخلّف از پيامبر ( صلى اللَّه عليه و آله و سلم ) مىتواند زيانى را از آنان دفع كند ، يا آنكه براى آنان متضمّن سودى باشد كه از نظر جان و مالشان در سلامت باشند ، بدين جهت خداوند به آنان خبر داد كه اگر خداوند بخواهد ضررى به مال يا جانشان وارد كند كسى نمىتواند اين ضرر را از آنان دور نمايد .
« بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً »
يعنى : خداوند نسبت به تخلّف شما آگاه است .
« بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى أَهْلِيهِمْ أَبَداً »
يعنى : شما