علّت تكرار آن فاصله شدن و طولانى بودن جمله باشد ، همانگونه بعضى از اساتيد ما در آيهء ديگر
« أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ »
« 1 » گفتهاند كه انّ دوّم همان انّ اوّل است كه تكرار شده است .
و مثل « ما جاء » در آيهء
« فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ »
كه اين ما جاء تكرار شده « ما جاء » در آيهء
« وَ لَمَّا جاءَهُمْ كِتابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ »
« 2 » است كه به علّت تأخير و فاصله تكرار شده است . و اين سبك در كلام عرب بسيار رواج است .
معنى آيات :
( حم )
آنچه كه در اين باره گفته شده است بيان كرديم ، و بهترين قول اين بود كه اين جمله اسم است براى اين سوره ، علىّ بن عيسى گويد :
علّت اينكه اين سوره را « حم » نام گذارى كردهاند آنست كه خداوند ميخواهد بفرمايد : اين قرآن كه سراسر اعجاز است ، همهاش از حروف معجم « ح - م - و . . . » تركيب يافته است .
زيرا سوره را بدان جهت به اين اسم ناميدهاند كه بر سوره و اوصافش دلالت كند ، و از جمله اوصاف سوره معجزه بودن آن است ، و اين سوره تفصيل داده شده ، و هر سورهاى از سورهء ديگر مشخّص گرديده است ، و اين سوره هدايت و نور است ، مثل آنكه گفته شده است « حم » اسم اين سوره است كه بر آن دلالت خواهد نمود .
( تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ )
خداوند در چند سورهء قرآن نازل كردن قرآن را به خود نسبت داده است ، تا در اوّل اين سورهها عظمت شأن ، و جلالت قدر خود را با اضافه نمودن تنزيل قرآن بخويشتن بيان نمايد ، و اين عمل تكرار يك چيز نيست ، همانگونه كه مىبينيم شخص دعا كننده ميگويد :
هامش
( 1 ) سورهء توبه 9 آيهء 63
( 2 ) سورهء بقره 2 آيه 89 .