( وَ لا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفاعَةَ )
يعنى : آن معبودهايى كه كفّار آنان را در برابر پروردگار بزرگ ، خداى خود گرفتهاند ، و آنان را ميپرستند ، يعنى بتان و ديگر معبودهايشان قدرت ندارند كفّار و پرستش كنندگان خود را شفاعت كنند ، و بنا بر اين توهم كفّار كه از اين معبودهاى غير حقيقى حاجت ميخواهند ، و آمرزش ميطلبند ، و ميخواهند كه عذاب را از آنان بر دارند توهمى است باطل .
( إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ )
مگر آنان كه گواهان بر حق هستند كه عبارتند از عيسى بن مريم و عزيز و فرشتگان ، خداوند اينان را از ميان معبودان باطل استثناء فرموده است ، زيرا اين افراد در پيشگاه خداوند منزلت شفاعت دارند ، و اين معنى را قتاده گفته است .
بعضى هم گفتهاند يعنى : هيچكدام از فرشتگان و ديگران اختيار شفاعت ندارند ، مگر آنان كه شهادت به يگانگى خدا ميدهند ، زيرا نضر بن حارث و عدّهاى از قريش گفتند : اگر آنچه كه محمد ميگويد راست است ما با فرشتگان دوست خواهيم شد ، و آنان براى ما بهتر از هر كس شفاعت خواهند نمود .
و بدنبال اين گفتار آيهء فوق نازل شد ، بنا بر اين معنى آيه اينست كه فرشتگان باذن خدا تنها براى مؤمنين شفاعت مىكنند .
( وَ هُمْ يَعْلَمُونَ )
« 1 » يعنى : آنچه را كه با زبانها بدان شهادت ميدهند با قلبشان آن را ميدانند ، و اين آيه دلالت دارد بر اينكه حقيقت ايمان عبارتست از اعتقاد قلبى و معرفت ، زيرا خداوند با شهادت علم به آن را شرط فرموده
هامش
( 1 ) نور الثقلين ج 4 ص 618 بنقل از من لا يحضر :
( حضرت صادق ( ع ) فرمودند : قضات بر چهار دستهاند : سه دسته