اگر يورش مىآورد سختتر از من بود و اگر به يارى مىطلبيد بيش از من مىتوانست . و اين سخن « ضحاك » است . قالَ ( گفت ) داود لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤالِ نَعْجَتِكَ ( به حقيقت بر تو ستم كرده با درخواست ميشت ) يعنى اگر امر آن چنان است كه تو ادعا مىكنى حقا به تو ستم كرده كه خواسته است كه ميش تو را به ميشهاى خود منضم كند : إِلى نِعاجِهِ ( به ميشهاى خود ) پس مصدر به مفعول له اضافه شده است . وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ الْخُلَطاءِ ( و همانا بسيارى از آميختگان ) يعنى بسيارى از شريكان ، و لفظ ( خلطاء ) جمع ( خليط ) است . لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ ( هر آينه ستم مىكند بعضى بر بعض ديگر ) سپس خداوند از ميان شريكان كه برخى بر برخ ديگر ستم مىكنند عدهاى را جدا كرده و مىفرمايد : إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ( مگر آنان كه ايمان آورده و عمل صالح كنند ) كه ايشان هرگز به همديگر و به شريك خود ستم نمىكنند . وَ قَلِيلٌ ما هُمْ ( و اندكند ايشان ) لفظ ( ما ) در اين جمله زايد است وَ ظَنَّ داوُدُ أَنَّما فَتَنَّاهُ ( و گمان كرد داود كه آزمايش كرديم او را ) يعنى داود دانست كه ما او را ابتلاء و اختبار كردهايم . « على بن عيسى » گفته است : يعنى سخت كرديم بر او تعبد را . و نيز گفتهاند : مراد از لفظ ( ظن ) همان خلاف يقين است . فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ ( پس استغفار كرد پروردگارش را ) يعنى از خداوند درخواست آمرزش و طلب پوشش كرد . وَ خَرَّ راكِعاً ( و به روى افتاد و ركوع كننده ) يعنى نماز گزارد . وَ أَنابَ ( و بازگشت ) به سوى او . و گفتهاند : به زمين افتاد و خدا را سجده كرد و به سوى او رجوع كرد ، چه اين كه گاهى از سجده به عنوان ركوع
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 88
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٨٨