3 - « ضحاك » گفته است : منظور از ( اوتاد ) بنيان است ، يعنى فرعونى كه صاحب بنيان است .
4 - « جبائى » و « قتيبى » گويند : مراد از ( ذو الاوتاد ) صاحب لشكريان و جمعيتهاى بسيار است به معنى اين كه آنان ملك او را استوار ساخته و امرش را تقويت كنند ، آن چنان كه ميخ چيزى را محكم و ثابت مىكند .
5 - به اين جهت ( ذو الاوتاد ) گفته شده كه فرعون داراى لشكريان سير كنندهء در زمين و كثرت ميخهاى خيمهها بوده است پس به كثرت ( اوتاد ) تعبير از كثرت لشكريان شده است .
وَ ثَمُودُ
( و ثمود ) يعنى قوم صالح و قوم لوط و اصحاب الئيكة
( وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ )
و آنان قوم « شعيب » بودند
أُولئِكَ الْأَحْزابُ
( ايشانند احزاب ) خداوند چون حال اين دروغگويان را بيان كرد به ما تذكر ميدهد كه مشركان قريش نيز حزبى از اين احزاب مىباشند و مقصود اين است كه ايشان حقا احزاب شيطان مىباشند .
إِنْ كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ
( و نبودند همه مگر تكذيب كردند رسولان را )
فَحَقَّ عِقابِ
( پس حق شد عقاب ) يعنى عقاب بر ايشان واجب شد به اين كه رسولان مرا تكذيب كردند .
وَ ما يَنْظُرُ
( و ننگرند ) يعنى انتظار نبرند
هؤُلاءِ
( اينان ) يعنى كافران مكه
إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً
( مگر فرياد واحدى ) و ن نفخهء اول است در صور
ما لَها مِنْ فَواقٍ
( نيست بر آن رجوعى ) يعنى براى اين صيحه ، هوشيارى براى رجوع به دنيا نيست . و اين سخن از « قتاده » و « سدى » مىباشد و مراد اين است كه عقوبت امت « محمد » تا روز قيامت تأخير مىافتد و عقوبت