جهت اغراض ياد شده آفريده تا شما تفكر كرده و تعقل كنيد دربارهء آن چه از نعمتهاى گوناگون بر شما ارزانى داشته است و از شما خواسته و اراده كرده كه در عبادت خداوند اخلاص كنيد
هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ
( اوست آن كه زنده مىكند و مىميراند ) يعنى آن خدايى كه شما را با اين اوصاف از خاك آفريد همان است كه شما را زنده مىكند و مىميراند ، پس اول شما از خاك و آخر شما به سوى خاك مىباشد
فَإِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
( پس چون حكم كند به چيزى پس همانا گويد بر آن بوده باش پس مىباشد ) يعنى خداوند اين كار را بدون عذر و ممانعت انجام مىدهد و اين معنى به منزلهء اين جمله است ، ( باش پس باشد ) چون خداوند چيز معدوم را كه نبودن است به تكون و بودن مورد خطاب قرار مىدهد
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ
( آيا نمىبينى آنان را كه در آيات خداوند جدال مىكنند ) يعنى مشركان را كه در باطل كردن و دفع حجتهاى خداوند مخاصمه و دشمنى مىكنند
أَنَّى يُصْرَفُونَ
( كجا برگردانده شوند ) يعنى چگونه و از كجا از راه راست بسوى گمراهى منقلب مىشوند ، و اگر ايشان در آيات خداوند با تفكر و نظر در صحت آنها مخاصمه مىكردند به اين حد مورد سرزنش خداوند قرار نمىگرفتند سپس خداوند به وصف حال ايشان پرداخته و مىگويد :
الَّذِينَ كَذَّبُوا بِالْكِتابِ
( آنان كه تكذيب كردند كتاب را ) يعنى قرآن را و منكر آن شدند
وَ بِما أَرْسَلْنا بِهِ رُسُلَنا
( و آن را كه فرستاديم به آن رسولان خود را ) يعنى و آنان كه تكذيب كردند آن چه كه از شرايع و كتب به آن فرستاديم رسولان خود را پيش از تو
فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
( پس زود باشد بدانند ) عاقبت كار خود را هنگامى كه