اصلى كه آن را از خاك آفريده بود ، و نطفه عبارت است از آب مرد و زن
ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ
( سپس از خون بسته ) كه قطعهاى از خون است
ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا
( سپس بيرون آورد شما را كودكى ) يعنى كودكانى كه يكى پس از ديگرى متولد مىشوند ، و بدين جهت لفظ ( طفل ) را مفرد آورده است « يونس » گويد : عرب لفظ ( طفل ) را به هر دو معنى مفرد و جمع به كار مىبرد و لذا خداوند مىگويد :
( أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ )
، « يا كودكانى كه اطلاع نيافتهاند به عورتهاى زنان - نور - 31 » ، پس مقصود چنين است كه خداوند شما را پس از گذراندن چندين مرحله به صورت نوزاد خرد از رحمهاى مادرانتان بيرون مىآورد .
ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ
( پس تا برسيد به كمال قوت خود ) اين جمله ممكن است كه به معنى جملهء
( ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا )
عطف باشد به اين معنى كه : شما را به صورت طفل خارج كرده تا رشد كنيد و به جوانى رسيده ، سپس به كمال قوت و نيروى خود برسيد . و احتمال دارد معطوف به معنى جملهء ( نخرجكم طفلا ) بوده و معنايش چنين باشد : بيرون آورديم به صورت طفوليت سپس برسيد به كمال قوت خود .
ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً
( سپس بوده باشيد پيرانى ) پس از اين
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ
( و از شما باشد آن كه وفات كرده از پيش ) يعنى پيش از آن كه به كمال قدرت خود برسد و پيش از آن كه پير شود
وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى
( و تا برسد به سرانجام نام برده شده ) يعنى برسد هر يك از شما به اجلى نام برده و معين شدهاى كه در آن هنگام مىميرد « حسن » گويد : اين اجل زمانى است كه قيامت براى مردم به پا شود و اجل مسمى قيامت است
وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
( و شايد كه شما تعقل كنيد ) يعنى خداوند شما را به