سپس خداوند بيان مىكند كه سرانجام كار ايشان نابودى و هلاكت بوده آن چنان كه عاقبت كافران پيش از آنان بوده است . و مىگويد : كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ ( دروغ گفت پيش از ايشان قوم نوح ) يعنى رسول خودشان « نوح » را تكذيب كردند . وَ الْأَحْزابُ مِنْ بَعْدِهِمْ ( و احزاب پس از ايشان ) آنان كسانى بودند كه حزب بندى و جبههبندى كردند در مقابل پيامبرانشان به اين كه آنان را تكذيب كردند مانند قوم « عاد » و « ثمود » و يا آنان كه پس از ايشان بودند وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ ( و آهنگ كرد هر امتى ) از ايشان بِرَسُولِهِمْ ( به رسول خودشان ) يعنى قصد ايشان كردند لِيَأْخُذُوهُ ( تا بگيرند آنان را ) يعنى بكشند و هلاك كنند پيامبرانشان را ، كه اين را « ابن عباس » چنين تفسير كرده است . در اينجا اين سؤال مطرح است كه چرا ضمير ( ها ) در ( برسولهم ) به كار نرفته كه مناسب با مرجع خود ، ( امة ) باشد ؟ در جواب بايد گفت كه ( برسولهم ) با ضمير ( هم ) به كار رفته است كه بازگشت آن به معنى ( امة ) است كه رجال و مردم كه ( جمع ذوى - العقول ) هستند باشد وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ ( و جدال با باطل كردند ) يعنى با رسولان خود دشمنى كرده به اينكه گفتند : شما بشرى هستيد مانند ما و چرا خداوند فرشتگانى را نفرستاد ، و سخنانى از اين رهگذر به عنوان دشمنى به كار بردند لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ ( تا به آن نابود كنند حق را ) كه خداوند بيان كرده است و پيامبران آن را آوردهاند ، يعنى از اين راه خواستند حق را باطل كرده و زايل و نابود كنند ، چه اين كه گفته مىشود ( ادحض اللَّه حجته ) يعنى زايل كرد حجت او را خداوند . فَأَخَذْتُهُمْ ( پس فرا گرفتم ايشان را ) يعنى خدا هلاك كرد ايشان را و عقاب و نابودشان ساخت .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 230
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٣٠