اولِى الايْدى - برخى كلمه ( ايدى ) را بدون ( يا ) خواندهاند و توجيه در قرائت ايشان اين كه حذف ( ى ) بخاطر تخفيف بوده و يا اين كلمه ( ايد ) بمعنى قدرت است .
اعراب
جَنَّاتِ عَدْنٍ
- اين كلام بدل از
( لَحُسْنَ مَآبٍ )
مىباشد ، و
( مُفَتَّحَةً لَهُمُ الْأَبْوابُ )
در آخر آن ، ( منها ) مىباشد ، و برخى ( مفتحة لهم ابوابها ) گفته كه هر دو بيك معنى است .
« ابو على » گويد : ( مفتّحة ) وصف براى
( جَنَّاتِ عَدْنٍ )
مىباشد و در مفتّحة ضميرى بوده كه به جنات باز مىگردد ، و ابواب بدل از اين ضمير است چنان كه ( فتحت الجنان ) گفته و ( فتحت ابوابها ) اراده مىكنيم و در اين صورت بدل بعض از كل مىباشد .
تفسير :
خداوند بدنبال سخنان گذشته به ياد پيامبران پرداخته و ميگويد :
وَ اذْكُرْ
- ( و ذكر كن ) اى محمّد بر قوم و امت خود :
عِبادَنا إِبْراهِيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ
( بندگان ما ابراهيم و اسحاق و يعقوب را ) تا مردم از آنان سرمشق گرفته و از كردار پسنديده و اخلاق حميدهء آنان پيروى كنند تا به سعادت و ستايش نيكو در دنيا و ثواب فراوان در آخرت برسند آن چنان كه پيامبران رسيدند و نائل شدند ! .
اگر ( عبدنا ) را به صورت مفرد بخوانيم مقصود چنين مىشود كه اى محمّد ياد كن بندهء ما ابراهيم را كه روى شرف و بزرگى بما انتساب دارد و ياد كن اسحاق و يعقوب را ، كه خداوند همهء آنان را وصف كرده و فرمود :
أُولِي الْأَيْدِي
( صاحبان قدرتها ) يعنى نيرومندان در عبادت
وَ الْأَبْصارِ
( و بينايىها ) كه فقه در دين باشد . و اين قول « مجاهد » « ابن عباس » و « قتاده » است و مقصود اين است كه ايشان صاحبان ايدى