در شرايط اقتصادى كشور بسيار تأثير گذاشت . با به خلافت رسيدن معتز ، مستعين به واسط تبعيد شد و سر انجام به دست گروهى كه سعيد خادم رهبرى آنها را بر عهده داشت ، به قتل رسيد . « 1 »
امّا معتز نيز همواره از ناحيهء تركان كه پدرش را كشته و پسر عمويش را از خلافت خلع كرده بودند احساس ترس و نگرانى مىكرد . بالاخره خلافت براى او نيز پايدار نماند و به طرز فاجعه آميزى به قتل رسيد . ماجراى كشته شدن معتز بنابه نقل مورخان اين گونه بود : . . . گروهى از تركان بر او وارد شدند و پاى او را گرفتند و او را روى زمين كشيدند و تا در اتاق آوردند و با گرز ، بر سر او زدند و جامهاش را دريدند و او را در آفتاب نگه داشتند او از شدّت گرما يك پا بر زمين مىنهاد و پاى ديگر بر مىداشت . بعضى هم به او سيلى مىزدند و او با دست خويش روى خود را مىگرفت تا از ضربههاى آنها جلوگيرى كند سپس گروهى از علماى كاخ حكومتى را شاهد خلع او گرفتند و آنگاه وى را در سردابى داخل كردند و در سرداب را با آجر گرفتند و او در همانجا محبوس بماند تا از دنيا رفت . « 2 »
پس از مرگ معتز ، مهتدى پسر واثق در سال 255 ه به خلافت رسيد . در دوران خلافت وى نا بسامانى و آشفتگى در تمام كشور حكمفرما شد . در بغداد سپاهيان سر به شورش برداشتن و آتش انقلاب علوىها نيز در گوشه و كنار كشور شعلهور گرديد .
بدين ترتيب خلافت عبّاسى به منزلهء شعارى در آمد براى هر كس كه به حكومت طمع بسته بود و توطئه و فريب شاخصهء برجستهء هر سياستى شد .
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 50 ، ص 8 به نقل از ابن اثير ، ج 7 ، ص 60 - 61 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ص 10 .