چه بسيار محدثان دانشمند و فرهيختهاى كه دانشهاى گوناگون در دلهايشان موج مىزد و مىتپيد ، امّا از ترس كشتارها و جنايات عبّاسيان ، جرأت اظهار و نشر آنها را نداشتند ! !
اين ابن ابى عمير است كه روزگارى دراز در زندانهاى بنى عبّاس به سر برد و متأسفانه ، تأليفاتش در اين مدّت پنهان ماند و حتّى زير خاك دفن شد و خاك آنهارا خورد و بدينسان احاديث بسيارى و از جمله صحيحةالاعمالاز بين رفت .
اين محمّد بن مسلم است كه سى هزار حديث از امام صادق عليه السلام حفظ است ، امّا حتّى يكى از آنها را هم نقل نمىكند !
هنگامى كه ما از اين مسائل آگاه مىشويم ، مىتوانيم به عمق فرهنگ اين مدرسهء جهان اسلامى و نيز وسعت افق پهناور آن پى ببريم .
مشهور است كه روش امام جعفر صادق مطابق با جديدترين روشهاى آموزش و پرورش در جهان بوده است . حوزهء درسى آنحضرت ، به تربيت متخصصان اهتمام نشان مىداد . مثلًا هشام بن حكم متخصص در مباحث تئوريك بود و يا زرّاره و محمّد بن مسلم وعدّهاى ديگر در مسائل دينى تخصّص داشتند و جابر بن حيان متخصّص رياضيات بود و . . و . . به طورى كه وقتى كسى نزد آنحضرت براى علم اندوزى مىآمد ، او مىپرسيد كه خواهان آموختن كدام علم است ؟ اگر مرد پاسخ مىداد : فقه . امام او را به متخصّصان فقه راهنمايى مىكرد و اگر مىگفت : تفسير . او را به متخصّصان تفسير دلالت مىكرد و به همين ترتيب اگر مىگفت : حديث يا سيره يا رياضيات يا پزشكى يا شيمى ، آنحضرت وى را به برجستگان و خبرگان در اين علوم راهنمايى مىكرد و آن دانشجو به ملازمت هر كس كه خود مىخواست ، در مىآمد تا پس از مدّتى به دانشمندى توانا و برجسته در دانش دلخواه خود تبديل شود .
كسانى كه به مدرسهء امام صادق عليه السلام مىآمدند ، اهل منطقه و ناحيهاى خاص
هدايتگران راه نور ، زندگينامه چهارده معصوم (ع) (فارسى) — صفحة 595
مساهمون: شريعت
ص٥٩٥