در زير خاكستر به شمار مىآمد كه معاويه با زيركى معروف خويش و با وسايل گوناگون همچون بذل و بخشش اموال و مناصب ، به عنوان حق السكوت به آزمندان و خوراندن عسل زهر آلود به آزادگان ، اين وضعيّت را ايجاد كرده بود .
جريانهاى سياسى بى صبرانه در انتظار نابودى معاويه بودند از همين رو حادثهء كربلا ، در واقع جرقهاى بود كه آتش انقلابها را در چهار گوشهء جهان اسلام بر افروخت اين حادثه درست در زمانى روى داد كه وارث ابو سفيان و مرد زيرك عرب ( معاويه ) چشم از جهان بر بست بدين ترتيب ، با مرگ معاويه عصر انقلابهاى مخالف « جاهليّت پنهان » آغاز گرديد .
پس از شهادت امام حسين عليه السلام ، مدينة الرسول به قيام برخاست و يزيد بن معاويه را از حكومت بر كنار كرد . در مكّه عبداللَّه بن زبير قيام كرد و خواهان خلافت شد . در كوفه ، قيامى به رهبرى سليمان بن صرد و سپس به رهبرى مختار صورت پذيرفت . بدين سان ، وقوع قيامها و انقلابها ويژگى حيات سياسى حاكم بر كشور اسلامى و شيوه و روش شاخص آن در رويارويى با طغيان و تباهى به شمار مىآمد .
از اين رو مىتوانيم روزگار زندگى امام سجّاد عليه السلام به ويژه اندكى پس از واقعه عاشورا را عصر قيامها و انقلابها نامگذارى كنيم .
انقلاب به خودى خود هدفى مقدّس نيست ، بلكه هدف مقدّس همين ارزشهاى والايى است ، كه موجبات انقلابها را فراهم مىآورد . و گرنه زيان اين انقلابها فراتر و بزرگتر از سود آن خواهد بود . آيا مگر انقلاب فى نفسه ، طغيان عليه نظام حاكم و آشفته ساختن فضاى امنيّت و ايجاد اضطراب و خونريزى نيست ؟ البته ! بنابر اين انقلاب وضعيتى استثنائى است كه عقلا آن را نمىپسندند امّا همين انقلاب شرعيت و قداست خود را از همان اهداف والايى كه قصد رسيدن و تحقّق بخشيدن به آنها را دارد ، كسب مىكند . انقلاب به معنى
هدايتگران راه نور ، زندگينامه چهارده معصوم (ع) (فارسى) — صفحة 474
مساهمون: شريعت
ص٤٧٤