شد . بدين ترتيب . امام زين العابدين در دامن آن كنيز بزرگ شد . مردم مىپنداشتند كه آن زن مادر واقعى امام سجّاد است در حالى كه او كنيز امام حسين بود . « 1 »
امام سجّاد هفت ساله بود كه پدر بزرگش ، اميرمؤمنان عليه السلام در محراب مسجد كوفه به شهادت رسيد . پس از چند ماه اهل بيت به مدينه بازگشتند ، جايى كه على بن الحسين در خانههاى آكنده از بوى خوش پيامير صلى الله عليه و آله رشد كرده بود . امام هفده ساله بود كه عمويش امام حسن مجتبى را با زهر به شهادت رساندند .
امام سجّاد در سايه پدر بزرگوارش امام حسين ، نقش رهبرى را در روياروئى با ارتداد جاهليّت مآب اموى را تجربه مىكرد .
در بارهء ويژگى اين مبارزه وريارويى آرام و مخفيانه ، اطلاعات اندكى در دست است . در واقع از اين دوره تنها سخنرانيهاى امام حسين عليه السلام بر عليه معاويه و نامههاى آتشين آنحضرت به او و قيامهايى كه به رهبرى اصحاب پيامبر كه هواخواه اهل بيت آنحضرت بودند ، براى ما باقى مانده است .
امّا به نظر نگارنده همين اطلاعات اندك مىتواند تصوير كاملى از اوضاع سياسى كه امام سجّاد در زمان پدرش ، يعنى در سنين جوانى با آن دست به گريبان بوده ، در پيش روى ما به نمايش بگذارد .
پس از عاشورا
اين نيروى جنبش سياسى در زمان معاويه ، هر چه بود در واقع به مثابهء آتشى
هامش
( 1 ) - در برخى از آنچه نقل شد بر حديثى كه از امام روايت شده و در بحار الانوار ج 46 ، ص 8 آمده است استناد جستيم . طبق اين روايت اسارت دختران يزد گرد در زمان عثمان روى داده است امّا در بعضى روايات آمده كه آنان در زمان عمر به اسيرى گرفته شدند . امّا اين روايت دور از سياق تاريخى است چرا كه با فتح خراسان و تاريخ ولادت امام زين العابدين و . . . سازگارى ندارد .