با انتشار خبر شهادت عمّار در اردوگاه معاويه ، روحيه سپاهيان شام دستخوش سُستى و ضعف شد . معاويه در توجيه قتل عمّار ، به سپاهيان خود اظهار داشت : على ، قاتل عمّار است زيرا او بود كه عمّار را به جنگ ما فرستاد .
در واقع معاويه با اين نيرنگ عقل سپاهيان خود را دزديد و آنان هم بى چون و چرا گفته او را پذيرفتند كه او در اين كار بس زبردست و ماهر بود و پيش از اين بارها با توسّل به نيرنگ و دروغ ، متون دينى را دستخوش تحريف ساخته بود .
دفاع با تمام امكانات
نبردهاى صفين بسيار شگفت انگيز بود . معاويه سپاه بزرگ و كاملى تدارك ديده بود و در كنار چنين سپاهى از يارى رهبران اعراب و قبايلى كه با گرايش به اسلام ، پس از فتح مكّه آداب و سنن و اطاعت از رؤساى خويش را با خود يدك مىكشيدند ، بهرهء بسيار مىبرد . وى همچنين به سبب برخورد با تمدّن روميان در شام از بهترين سلاحها در تجهيز سپاه خود استفاده مىكرد و لشكريان خود را با اموال هنگفتى كه از روزگار جاهليّت در نزد حزب اموى فراوان بود و به هنگام خلافت عثمان بر حجم آن نيز افزوده شده بود ، وعده مىداد .
در طرف ديگر آمادگى روحى ياران امام على در نهايت اوج خود بود .
آنان اصحاب رسول خدا بودند و شمار آنان به هزار و هفتصد تن مىرسيد .