مسأله بيست ويكم : شخصي عليه همسايه خود طرح دعوى نموده وادعا
مىكند كه همسايه وى پنجره اى به خانه أو باز كرده است . در اين مورد مؤلف كتاب
الوسيط مىگويد : شخص مدعى ( خواهان ) تنها موظف است اثبات كند كه همسايه
أو پنجره خود را به منزل أو باز كرده است . واثبات حق ارتفاق به عهده مدعى عليه
( خوانده ) مىباشد چون أصل وطبيعت زمين اقتضا مىكند كه حق ارتفاق نداشته
باشد ( 1 ) .
مادة 130 قانون مدنى نيز مىگويد : " كسى حق ندارد خانه خود را به فضاى
همسايه بدون اذن أو خروجي بدهد واگر بدون اذن ، خروجي بدهد ملزم به رفع آن
خواهد بود " .
توضيح كامل اين موضوع ايجاب مىكند كه در دو جهت بحث كنيم أولا : در
أصل ادعاى مؤلف الوسيط مبنى بر اين كه أصل در زمين آن است كه خالى از حقوق
ارتفاقيه باشد . وثانيا : در مورد درب خروجي باز كردن به فضاى همسايه .
اما جهت أول : بايد گفت اين أصل ادعائى را نمىتوان پذيرفت ، زيرا طبق قاعده
" الناس مسلطون على أموالهم " هر كس مىتواند در ملك خود هر نوع تصرفى بنمايد
مگر آن كه موجب ضرر ديگرى بشود . مادة 30 قانون مىگويد : " هر مالكي نسبت به
ما يملك خود حق همه گونه تصرف وانتفاع دارد مگر در مواردى كه قانون استثنا
كرده باشد " پس آنچه كه ممنوع است اضرار به ديگران است ، واما تصرف در ملك
خود طبق قانون مالكيت مجاز وبلا مانع مىباشد .
اما جهت دوم : در مورد احداث درب خروجي يا پنجره كه موجب اشراف به
هامش
( 1 ) الوسيط 2 : 70 .