« ان تقولوا » نسبت داده شده است .
« مقتا » منصوب است و به « ان تقولوا » تفسير شده است تا دلالت كند بر اين كه اگر سخنى بگويند كه انجام ندهند گناهى خالص است و مقت بدترين دشمنى است ، خداوند سبحان به بزرگ قرار دادن بغض و دشمنى اكتفاء نكرد تا آن را سختترين و زشتترين دشمنى قرار داده و در پيشگاه خدا بيش از آن است زيرا هر گاه گناه انسان در پيشگاه خدا بزرگ شود به نهايت بزرگى و سختى مىرسد ، نقل شده كه به يكى از پيشينيان گفته شد براى ما سخن بگو پس سكوت كرد آن گاه گفت : به من دستور مىدهيد كه بگويم آنچه را انجام نمىدهم و زودتر به خشم خدا گرفتار آيم .
يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ
؛ اين آيه دلالت بر اين دارد كه مقت مربوط به كسانى است كه وعده دادند در جنگ پايدار باشند و به آن وفا نكردند .
صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ
؛ خود را به يكديگر چسبانده يا به هم چسبيده بودند و گويى به گونهاى پيوسته به هم بودند كه فاصلهاى ميانشان نبود . و گويى بنيانى است كه بعضى از آن به بعض ديگر چسبيده و به هم فشرده شده است . بعضى گفتهاند :
اين تعبير دلالت بر فضيلت جنگيدن پياده دارد زيرا افراد پياده نظام چنين صف مىبندند . و جملهء
« صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ »
دو حال متداخل هستند .
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ
؛ « و اذ قال » ظرف براى « اذكر » [ محذوف ] است .
تُؤْذُونَنِي
؛ قوم موسى آن حضرت را با انواع آزارها بيازردند از جمله گفتند :
فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّكَ
؛ « و تو و پروردگارت برويد [ با آنان بجنگيد ] » . ( مائده / 24 )
اجْعَلْ لَنا إِلهاً
؛ « [ به موسى گفتند ] تو هم براى ما معبودى قرار ده » ( اعراف / 138 ) و از موسى خواستند كه خدا را آشكارا ببينند و گوساله پرستى و ديگر آزارها .
وَ قَدْ تَعْلَمُونَ
؛ در محلّ حال است يعنى مرا مىآزاريد در حالى كه مىدانيد من رسول خدايم و به موجب علمتان به نبوّتم بايد مرا تعظيم و احترام كنيد نه آن كه بيازاريد .