فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ
؛ چون از حق روى گردانيدند خدا دلهايشان را [ به سوء اختيارشان ] برگردانيد و الطاف خود را از آنها بازداشت .
وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ
؛ خداوند آنها را مشمول لطف خود قرار نداد چرا كه شايستهء لطف حق نبودند ، يا خداوند آنها را به بهشتى كه به مؤمنان وعده فرموده هدايت نمىكند .
مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ
؛ يعنى به سوى شما فرستاده شدهام در حالى كه تورات پيش از خودم را تصديق دارم و در حالى كه مژده مىدهم به پيامبرى كه پس از من مىآيد « من بعدى » به سكون و فتح « ى » قرائت شده و سيبويه و خليل قرائت « فتح » را برگزيدهاند .
از كعب روايت شده كه حواريان به عيسى عليه السّلام عرض كردند : اى روح خدا آيا پس از ما امّتى خواهد بود فرمود : آرى ، امّت احمد صلّى اللَّه عليه و آله كه حكيم و عالم و پرهيزگارند و گويى در فهم و درك نظير پيامبرانند به اندكى روزى قانعند و خدا نيز به عمل اندك از آنها راضى است « 1 » .
قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِينٌ
؛ در قرائتى « هذا ساحر » نيز قرائت شده است .
وَ مَنْ أَظْلَمُ
: و چه گروهى از مردم ستمكارتر از كسانىاند كه خدا آنها را به زبان پيامبران خود به اسلام فرا مىخواند كه سعادت ابدى در آن است و آنها بجاى پاسخ مثبت دادن به خدا با اين گفتارشان كه اين سحرى است آشكار به خداوند دروغ مىبندند .
يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ
؛ « ليطفئوا » در اصل « ان يطفئوا » بوده و « لام » بر فعل اضافه شده و همراه فعل « يريدون » آمده تا تأكيد اراده باشد چنان كه در سورهء توبه آمده است ، و منظور از خاموش كردن نور خدا با دهنهايشان ، نوعى تمسخر به
هامش
( 1 ) - و
عن كعب ان الحواريين قالوا لعيسى يا روح اللَّه هل بعدنا من امّة قال نعم امّة احمد صلّى اللَّه عليه و آله حكماء علماء ، اتقياء كانّهم من الفقه انبياء يرضون من اللَّه باليسير من الرّزق و يرضى اللَّه منهم باليسير من العمل .