مىشود . ( 33 )
و به آنها گفته مىشود : امروز شما را فراموش مىكنيم همان گونه كه شما ديدار امروز را فراموش كرديد ، و جايگاه شما دوزخ است ، و هيچ ياورى نداريد ! ( 34 )
اين به خاطر آن است كه شما آيات خدا را به سخريّه گرفتيد و زندگى دنيا شما را مغرور كرد ، امروز آنها از دوزخ خارج نمىشوند ، و هيچ گونه عذرى از آنها پذيرفته نيست . ( 35 )
بنا بر اين حمد و ستايش مخصوص خداست ، پروردگار آسمانها و زمين و پروردگار همهء جهانيان ( 36 )
و براى اوست كبريا و عظمت در آسمان و زمين و او عزيز و حكيم است . ( 37 )
تفسير :
وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً
؛ در روز قيامت اهل هر ملتى را مىبينى كه بر روى زانوى خود نشسته همچون كسى كه آماده برخاستن است . از قتاده روايت شده است كه « جاثيه » از جثوه به معناى گروه و جمع آن « جثى » است ، و در حديث است ، من جثى جهنّم ، سنگها و ريگهاى جمع شده دوزخ .
كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا
؛ يعنى هر امتى به نامههاى عمل خود كه برايش نوشتهاند فرا خوانده مىشود و به ذكر اسم جنس ( كتاب ) اكتفاء كرده است چنان كه در آيه :
وُضِعَ الْكِتابُ
؛ و نامههاى اعمالش را پيش مىنهند ( زمر / 69 ) آمده است . گفته شده :
منظور از كتاب كتابى است كه بر پيامبر هر امتى نازل شده و از آن امّت سؤال مىشود كه با آن كتاب چگونه رفتار كردهاند و قول اول صحيحتر است .
الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ
؛ مقول قول است يعنى مىگويند : امروز جزاى اعمالتان را مىگيريد .
دليل اين كه در
« هذا كِتابُنا »
« كتاب » به مخلوق و خدا هر دو نسبت داده شده اين است كه اضافه براى ملابست است و كتاب نامه عمل ملابس و همنشين آنهاست چرا كه اعمال آنان در آن ثبت شده و خداى سبحان از آن آگاه است زيرا فرشتگان خود را امر فرموده كه اعمال بندگان را در آن بنويسند .
يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ
؛ نامه عمل ، هر كارى را كه كردهايد به حق و بىكم و كاست