كارها ) در چهار روز كامل به طور مساوى بىكم و زياد انجام شده است .
سواء للسّائلين ؛ كلمه « سواء » با سه حركت خوانده شده است : جرّ به عنوان اين كه صفت براى « ايّام » باشد ، نصب به عنوان اين كه در اصل : استوت سواء ، بوده است ، يعنى يكسان و مساوى و رفع به عنوان اين كه در تقدير : هى سواء بوده است .
عبارت
« لِلسَّائِلِينَ »
يا متعلق به محذوف است و گويا گفته است اين انحصار در چهار روز براى كسانى كه بپرسند ؛ زمين و آنچه در آن است در چند روز آفريده شده است ؟ يا متعلق به « قدر » است يعنى خداوند روزى و غذا را در روى زمين براى كسانى كه طالب و نيازمند به آن هستند مقدر و معين كرده است .
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ
؛ اين عبارت مانند اين است كه بگويى : استوى الى مكان كذا ؛ به آن مكان توجه كامل دارد اين مثل هنگامى گفته مىشود كه تمام توجه به سوى چيزى شود به طورى كه هيچ چيز ديگر در نظر نباشد و اين از ماده استواء است كه ضد اعوجاج و كجى است و به همين معناست سخن عربها كه مىگويند :
استقام اليه . و امتدّ اليه : تمام توجه خود را به سوى او كرد و به جانب او كشيده شد .
و مانند اين مورد است اين آيه كه خداوند فرمود :
فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ
؛ « به سوى او توجه كامل كنيد » . ( فصلت / 6 ) مقصود آيه شريفه اين است كه پس از آفرينش زمين و آنچه در آن است حكمت خداوند او را به آفريدن آسمان خواند بىآن كه چيزى او را از اين كار منصرف كند .
فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ
؛ مقصود از اين كه خدا آسمان و زمين را امر كرد به آمدن و پاسخ آنها كه گفتند : ما در حال فرمانبردارى مىآييم ، اين است كه خداوند ايجاد و هستى آنها را اراده كرد و آنها از اراده خداوند امتناع نكردند و همانطور كه خدا خواسته بود هستى يافتند . و چنين نيست كه در حقيقت امرى و جوابى باشد و اين از مجازهايى است كه به آن « تمثيل » مىگويند و مراد اين است كه آنها مانند دو مامورى كه از سوى آمر مطاعى دستورى به آنها داده