مخالفت و دشمنى شديدند .
كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ
؛ اين عبارت تهديدى است براى كافرانى كه راه غرور و مخالفت و دشمنى را پيش گرفتند .
فَنادَوْا وَ لاتَ حِينَ مَناصٍ
؛ هنگام وقوع عذاب و هلاك شدن فرياد مىزدند و استغاثه مىكردند ولى زمان آن گذشته بود . حرف « لا » در كلمهء « لات » « لاء » مشبههء به ليس است و تاء تأنيث ، براى تأكيد ، بر آن افزوده شده است چنان كه براى تأكيد به حرف « ربّ » و « ثمّ » نيز افزوده مىشود ( ربّت و ثمّت گفته شده ) و در اين صورت حكم « لا » تغيير مىكند ، زيرا تنها بر زمان داخل مىشود و فقط اسم و يا خبرش در عبارت مىآيد و هرگز هر دو با هم گفته نمىشوند . و تقدير آن چنين است : و لات الحين حين مناص و ليس الحين و حين مناص . و اگر « حين » را به رفع بخوانيم تقدير آن چنين است : و لات حين مناص حاصلا لهم . و واژهء « مناص » به معناى « ملجأ » و پناهگاه است .
وَ قالَ الْكافِرُونَ
؛ خداوند براى آن كه شدت خشم خود را آشكار كند ، كافران را به صيغهء مفرد « قال » فرمود و با لفظ جمع « قالوا » نفرمود . علاوه بر آن اين بيان دلالت دارد كه هيچ كس جرأت و جسارت چنين گفتارى را ندارد ، مگر كافرى كه به كفر خود ادامه مىدهد .
أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً
؛ كلمهء « جعل » در اين جا به معناى قرار دادن به حسب گفتار و ادعاست نه به حسب واقع ، گويا كافران قريش مىگويند : او به گفتار و اعتقادش جماعتى را يكى مىكند .
إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ
؛ به گمان آنها اين چيز بسيار شگفتى است كه تعدادى را يكى قرار مىدهد ،
وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ
، « ملأ » اشراف و بزرگان قريش بودند كه پيش حضرت ابو طالب آمدند و خواستند از مجلس ابو طالب بيرون بروند ، آنها بيست و پنج نفر