از آثار سيّئه و بد ، مقرّر كردن وظيفه و تكليفى است كه باعث ضرر بر مسلمانان باشد يا ايجاد چيزهايى از لهو و لعب و آواز و آهنگهايى كه مانع از ياد خدا باشند و مانند اينها ، و نظير اين مورد است قول خداى متعال كه مىفرمايد :
يُنَبَّؤُا الْإِنْسانُ يَوْمَئِذٍ بِما قَدَّمَ وَ أَخَّرَ
؛ ( روز قيامت انسان از كارهايى كه قبلا انجام داده و از آثارى كه از خود به جاى گذاشته است ، با خبر مىشود .
برخى گويند : مقصود از « آثار » ، اثر گامهايى است كه به سوى مسجد برداشته مىشود . پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : آن كه راهش از همه دور تر است ، اجر و مزدش در نماز از همه بيشتر است « 1 » .
فِي إِمامٍ مُبِينٍ
؛ مقصود از
« إِمامٍ مُبِينٍ »
لوح محفوظ است . « 2 » و برخى گويند كه مقصود صحيفههاى اعمال است و چون اثر آن مندرس و كهنه نمىشود « مبين » ناميده شده است .
وَ اضْرِبْ لَهُمْ مَثَلًا أَصْحابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جاءَهَا الْمُرْسَلُونَ
؛
« وَ اضْرِبْ لَهُمْ »
مثال بزن براى آنها ، چنان كه عربها گويند : عندى من هذا الضّرب كذا كه معناى آن من هذا المثال است و مقصود آيهء شريفه اين است كه مثالى مانند مثال : اصحاب قريه ، براى آنها بزن . كلمهء « مثل » دوم عطف بيان براى : مثل اوّلى ( و اضرب ) است . و كلمهء « اذ » بدل از : اصحاب القريه ، است و مقصود از : قريه ، انطاكيه است . و مراد از « مرسلون » رسولان و فرستادههاى حضرت عيسى عليه السلام به آن قريه است . از آنجا كه ساكنان آن قريه بت پرست بودند حضرت عيسى عليه السلام رسولانى فرستاد تا آنها را به خدا پرستى و راه حقّ دعوت كنند . و چون در حقيقت حضرت عيسى عليه السلام رسولان را به امر خداوند فرستاده بود ، خداى سبحان ارسال آنها را به خودش نسبت داده است .
هامش
( 1 ) -
إنّ اعظم النّاس اجرا فى الصّلاة ابعدهم مشيا فابعدهم .
( 2 ) - اكثر مفسّران شيعه مقصود از امام مبين ، را حضرت على عليه السلام دانستهاند . ر ك : به تفسير مجمع البيان ترجمهء حاج شيخ محمد رازى ، ج 2 ، ص 378 م .